باس 0

باس

باس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 
 
باس

باس نام بازه‌ای از صدا در موسیقی و گونه‌ای از صدای بسیار بَم مردان در خوانندگی و اپرا است.[۱]

در مطالعه هارمونی معمولاً چهار قسمت صدایی مورد استفاده قرار می‌گیرد، به‌نام‌های سوپرانو، آلتو، تِنور و باس.

منابع[ویرایش]

یک‌صدایی 0

یک‌صدایی

یک‌صدایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 
Li maus d amer.png

موسیقی یک‌صدایی یا مونوفونیک به موسیقی گفته می‌شود که تنها عنصر اصلی آن یک خط ملودی می‌باشد. یک‌صدایی نوعی بافت موسیقایی شامل تنها یک بخشِ لحنی است.

موسیقی در اروپا تا قرن رنسانس به صورت یک‌صدایی بود.

منابع[ویرایش]

 
  • هارمونیکا
  • کتاب فرهنگ بزرگ موسیقی، رولان دوکانده، شرکت تهران فاریاب

 

انوانسیون 0

انوانسیون

انوانسیون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 
 
چند میزان از ابتدای انوانسیون شماره 4 ی. س. باخ در ر مینور (BWV 775).

انوانسیون در موسیقی، ساخته‌ای کوتاه و معمولا برای یک ساز شستی دار با کنترپوان دوبخشی است. (آثاری که سبکی مشابه انوانسیون دارند ولی از کنترپوان سه‌بخشی سود می‌جویند، به عنوان سینفونیا شناخته می‌شوند. اگرچه برخی از ناشران معاصر برای این که این آثار با سمفونی اشتباه گرفته نشود، به اشتباه آنها را "انوانسیون سه بخشی" می‌خوانند.) از آثار شناخته شده در این فرم به ۱۵ انوانسیون ساخته یوهان سباستین باخ اشاره کرد که نیمی از کتاب وی با عنوان انوانسیون‌ها و سینفونیاها را تشکیل می‌دهد. هدف از ساخت انوانسیون، اجرای عمومی آنها نیست؛ در واقع این قطعات به عنوان تمریناتی برای هنرآموزان سازهای شستی دار و تمرینات پرورشی برای دانشجویان آهنگسازی به کار می‌رود.

 

فرم[ویرایش]

انوانسیون از نظر سبک شبیه فوگ است، اگرچه نسبت به آن بسیار ساده‌تر است. انوانسیون از نظر ساختار شامل سه بخش است: یک اکسپوزیسیون[و ۱] کوتاه، بخش بسط و توسعه [و ۲] که طولانی تر از اکسپوزیسیون است و بخش پایانی: ری‌اکسپوزیسیون یا بازگشت به آغاز [و ۳]. فرم سونات نیز دارای همین سه بخش است. چیزی که انوانسیون و فوگ را از یکدیگر متمایز می کند، این است که انوانسیون بر خلاف فوگ پاسخی به تونیک که در کلید دومینانت (درجه پنجم گام اصلی) معرفی شده است، ندارد.

اکسپوزیسیون[ویرایش]

در بخش اکسپوزیسیون، موتیفی کوتاه در تونیک گام توسط یکی از صداها ارائه می‌گردد که به آن سوژه یا تم گفته می‌شود. سپس صدای دوم به تکرار تم در تونیک گام پرداخته و در این بین صدای آغازین به معرفی کنترسوژه در برابر تم ارائه شده پیشین یا نواختن در کنترپوان آزاد می‌پردازد.

بسط و توسعه[ویرایش]

بسط و توسعه بخش اصلی قطعه را شکل می‌دهد. در این بخش آهنگساز معمولا با کنترپوانی آزاد به نوشتن پرداخته و سوژه را بال و پر می‌دهد. آهنگساز برای بسط سوژه از واریاسیون‌های ملودیک یا هارمونیک کمک می‌گیرد.

در زیر به چند نمونه از واریاسیون‌های ملودیک اشاره شده است:

در بخش بسط و توسعه یک فوگ واریاسیون‌ها با وابستگی بیشتری به سوژه نوشته می‌شوند که به آنها اِپیزود[و ۸] می‌گویند، در حالی که انوانسیون فرمی با آزادی بیشتر است. به همین دلیل بسط و توسعه در این دو فرم با هم تفاوت دارد.

ری‌اکسپوزیسیون[ویرایش]

در صورتی که انوانسیون از بخش ری‌اکسپوزیسیون نیز برخوردار باشد، بسیار کوتاه خواهد بود؛ گاهی اوقات تنها چیزی در حد دو تا چهار میزان. آهنگساز در این بخش با تکرار سوژه در صدای بالایی به قطعه پایان می‌بخشد. این تکرار با اندکی واریاسیون (و یا گاهی حتی بدون هیچ واریاسیونی) بر روی تم اصلی انجام می‌شود. اجرای کنترسوژه نیز به عهده صدای پایینی خواهد بود و در صورت نبود کنترسوژه، در کنترپوان آزاد به اجرا می‌پرازد.

تاریخچه[ویرایش]

می‌توان گفت ی. س. باخ از اساتید نادری است که بر روی انوانسیون کار کرده است.[۱] سرچشمه انوانسیون را می‌توان در بداهه‌نوازی‌های کنترپوانی شکل گرفته در ایتالیا جست، به ویژه در کارهای آهنگساز ایتالیایی فرانچسکو آنتونیو بُن‌پُرتی[و ۹]. باخ با برداشت از آن سبک و ایجاد تغییراتی در آن، فرم انوانسیون را به شکلی که امروزه شناخته شده است، درآورد. باخ ۱۵ انوانسیون با هدف آموزش به فرزندش ویلهلم فریدمان باخ نوشت (BWV 772-786). وی بعدتر مجموعه‌ای ۱۵ تایی از انوانسیون‌های سه صدایی (BWV 787-801) نوشت که با نام سینفونیا شناخته می‌شوند.

در قرن بیستم آلبان برگ[و ۱۰] این فرم را گسترش داده و سری‌هایی از انوانسیون را در اپرایش، وتسک[و ۱۱] به کار برده است.[۲]

واژه‌نامه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پرش به بالا هودیه، آندره. Les forms de la musique [فرمهای موسیقی]. ترجمهٔ محسن الهامیان. نشر دنیای نو، ۱۳۸۰. ۷۲. شابک ‎۹۶۴-۶۵۶۴-۵۵-۰.
  2. پرش به بالا    Les forms de la musique [فرمهای موسیقی]. ترجمهٔ محسن الهامیان. نشر دنیای نو، ۱۳۸۰. ۷۲. شابک ‎۹۶۴-۶۵۶۴-۵۵-۰.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Invention (musical composition)»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ سپتامبر ۲۰۱۱).

پیوندهای بیرونی[ویرایش]

سوینگ 0

سوینگ

سوینگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 

موسیقی[ویرایش]

در موسیقی واژه سوینگ به دو معنی به کار می‌رود:

  • به عنوان اسم عام به معنای ضرب‌ها و فاصله‌های تاب‌دار و خرامان به‌ویژه در موسیقی جاز.
  • سوینگ به عنوان اسم خاص به معنای سبک معینی از جاز که در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ میلادی بسیار رایج و محبوب بود.

الکترونیک[ویرایش]

موسیقی بلوز 0

موسیقی بلوز

موسیقی بلوز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بلوز)
 
این نوشتار درباره سبک موسیقی بلوز است. برای گونه‌ای از پوشاک به نام بلوز به صفحه بلوز (پوشاک) رجوع نمائید.
بلوز
ریشه‌های سبکی
موسیقی بومی، ترانه‌های کار
ریشه‌های فرهنگی
اواخر سدهٔ نوزدهم، جنوب ایالات متحده
سازهای موسیقی
محبوبیت عمومیاز اواسط سدهٔ بیستم تا کنون
مشتق‌هابلوگرس، جاز، ریتم اند بلوز، راک اند رول، راک
 
جانی لی هوکر، در یک فستیوال بلوز در ۱۹۹۷

بلوز گونه موسیقی سازی و آوازی است که ریشه در آوازهای هنگام کار و فریادها و همخوانی‌های سیاهان آمریکا دارد و اصل آن به فرهنگ و موسیقی غرب آفریقا می‌رسد. علت اینکه این سبک به بلوز معروف شد این بود که پیشگامان این سبک با غم این موسیقی را اجرا می‌کردند و Blue در زبان انگلیسی به معنای غم نیز می‌باشد، برخی از صاحبان نظر بر این نکته اعتقاد دارند که نحوه شیوع این سبک در آمریکا بر می‌گردد به زمان گسترش سرمایه‌گذاری در مزارع پنبه در جنوب کشور آمریکاکه در آن دوره کارگران سیاه در هنگام کار در مزارع با خواندن شعرهایی بعضاً ریتمیک و موزون به همراه پاسخ و تکرار توسط دیگر کارگران اقدام به ایجاد شوق و نظم در کار برداشت می‌نمودند.[۱]

منطقه دلتای رود می‌سی‌سی‌پی زادگاه موسیقی بلوز است.[۲]

 

 

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پرش به بالا فراهانی، ایلیا. بلوز، روایت توامان آزادی و بیگانگی. http://www.rouzgar.com/article/1393/09/000220.php
  2. پرش به بالا Lomax, Alan (1995). The Land Where the Blues Began. London: Minerva

پیوند به بیرون[ویرایش]

نوشتاری از علی خوب بخت در گفتگوی هارمونیک (برداشت آزاد).

معرفی فرم دوازده میزانی؛ رایج‌ترین فرم در موسیقی بلوز

جستارهای وابسته[ویرایش]

کودا 0

کودا

کودا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 
کودا
آلبوم استودیویی اثر لد زپلین
پخش۱۹ نوامبر ۱۹۸۲
سبکهارد راک، فولک راک
زمان۳۳:۰۴
ناشرSwan Song Records
تهیه‌کنندهجیمی پیج
گاه‌نگاری آلبوم‌های لد زپلین
از طریق درب خروجی
(۱۹۷۹)
کودا
(۱۹۸۲)
Led Zeppelin Boxed Set
(۱۹۹۰)

«کودا» (به انگلیسیCoda) آلبومی از لد زپلین است که در ۱۹ نوامبر ۱۹۸۲ منتشر شد.

 

منابع[ویرایش]

 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Coda (album)»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۴).

نغمه‌های استاندارد جاز 0

نغمه‌های استاندارد جاز

نغمه‌های استاندارد جاز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 

استاندارد در جاز به معنای نغمه‌ها و آهنگ‌های معروف و ماندگاری است که کمابیش همه می‌شناسند. مجموعه ثابت و تغییرناپذیری از استانداردها وجود ندارد ولی بسیاری از نغمه‌ها در هر فهرستی که از استانداردها بسازید حضور دارند. این نغمه‌ها لزوماً در اصل برای اجرای جاز نوشته نشده بوده‌اند و خیلی از آن‌ها در ابتدا در نمایش‌های موزیکال برادوی و فیلم‌های موزیکال دهه ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ هالیوود اجرا شدند.[۱] ایروینگ برلین، کول پورتر، جروم کرن، جرج گرشوین، ریچارد راجرز از معروف‌ترین سازندگان آهنگ‌هائی هستند که به استاندارد تبدیل شده‌اند.

بعضی از معروف‌ترین استانداردهای جاز عبارت‌اند از:

در سبک دیکسی‌لند

  • «When the saints go marching in» (وقتی قدیسان به صف وارد بهشت می‌شوند)
  • «Tiger rag»

در سبک سوینگ

  • «Take the A train» (با قطار آ بیا)
  • «It don't mean a thing if it ain't got that swing» (اگه سوینگ نداشته باشه مفت نمی‌ارزه)
  • «Caravan» (کاروان)

در سبک بی‌باپ

  • «Night in Tunisia» (شبی در تونس)
  • «Salt peanuts» (بادام زمینی نمکی)
  • «Round midnight» (حوالی نیمه شب)

در سبک متداول جاز نیمه دوم قرن بیستم

  • «Misty» (مه‌آلود)
  • «My favorite things» (چیزهای محبوب من)
  • «My funny Valentine» (ولنتاین مسخره من)
  • «Autumn leaves» (برگ‌های پائیزی)
  • «Summertime» (تابستان)

پانویس[ویرایش]

  1. پرش به بالا «Standards» ‎(انگلیسی)‎. وب‌گاه آل‌میوزیک. بازبینی‌شده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۰.

کنسرتو 0

کنسرتو

کنسرتو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 

کُنسِرتو (اصل تلفظ ایتالیایی: کُنچــِرتو) قطعه‌ای موسیقی است برای ارکستر و یک ساز تک‌نواز[۱] (معمولاً پیانو یا ویولن، ویلونسل و یا فلوت )، معمولاً در سه موومان تصنیف شده است. نقش ارکستر در مجموع همراهی ساز تک‌نواز است و به همین ترتیبب ساز تک‌نواز نقش کلیدی را طی تمام قطعه ایفا می‌کند.

منابع[ویرایش]

بداهه (موسیقی) 0

بداهه (موسیقی)

بداهه (موسیقی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 
موسیقی در ایران
تاریخ
پیش از اسلامهخامنشیان • اشکانیان • ساسانیان
پس از اسلامسلجوقیان • ایلخانان • مروگی • صفویان
معاصرقاجار • پهلوی • مجاز و غیرمجاز •لس‌آنجلسی • زیرزمینی
موسیقی سنتی ایرانی
آواز • سازها • ردیف • مقام • گوشه • دستگاه •بداهه
دیگر سبک‌ها
پاپ • رپ • راک • سمفونیک • جاز • متال • کرال
نواحی
آذربایجانی • ایلامی • بختیاری • بخشی‌های خراسان شمالی • بلوچی • بندری • ترکمنی •جنوبی • خراسانی • علوانیه • قزوینی • کردی •کرمانی • گیلکی • لری • مازندرانی • همدانی
دینی
زرتشتی • نوروزخوانی • تعزیه • رمضان •صلوات‌خوانی • مداحی

بداهه‌نوازی عمل نواختن درجا، اتفاقی و ناگهانی یک قطعه موسیقی بدون تنظیم قبلی است.

بداهه‌نوازی در موسیقی ایرانی[ویرایش]

اجرای موسیقی ایرانی به‌ویژه در تک‌نوازی و آواز معمولاً همراه با بداهه‌نوازی و بداهه‌خوانی است. اگر نوازنده یا خواننده از اجرای ردیف و نغمه‌های معروف جدا شود و در مایه‌ای که مناسب سیر آهنگ است قطعه‌ای بنوازد یا بخواند، بداهه‌نوازی یا بداهه‌خوانی کرده‌است. به‌ویژه از آنجا که موسیقی سنتی ایران به صورت خواندن از روی نت اجرا نمی‌شود، معمولاً مستلزم بداهه‌نوازی است. بداهه نوازی از نوع خاص تربیت موزیسین‌های ایرانی که مبنی بر حفظ قطعات و نه اجرای یکبارهٔ آنها از روی نت است ناشی می‌شود. بداهه نواز، باید به تعداد کافی نغمه، جمله و ریتم در ذهن داشته باشد تا بتواند با استفاده از این جملات و به کمک خلاقیت و ذوق شخصی خویش به تصنیف هم‌زمان با اجرا بپردازد. بداهه نوازی یکی از نقاط قوت موزیسین‌های ایرانی محسوب می‌شود و در آثار اکثر موسیقیدان‌های ایرانی فراوان دیده می‌شود. بداهه نوازی به طور برجسته در آثار حسین علیزاده و محمدرضا لطفی، موسیقیدان‌های معاصر دیده می‌شود.

لازم به ذکر است که در هنر بداهه نوازی محیط و حال و هوای نوازنده نقش بسزایی دارد.درهنگام بداهه نوازی فرد نوازنده باید در آرامش باشد.و برای بدهه نوازی باید محیط پیرامون بداهه نواز آرام و بدور از هیاهو و اضطراب باشد.

بداهه‌نوازی در موسیقی کلاسیک[ویرایش]

لئونارد برنشتین آهنگساز آمریکائی، موسیقی کلاسیک را «موسیقی دقیق» تعریف می‌کند چون در این موسیقی نوازنده باید دقیقاً همان نت‌هائی را که آهنگساز نوشته اجرا کند. پس به نظر می‌رسد که بداهه‌نوازی در موسیقی کلاسیک جائی ندارد. ولی در گذشته چنین نبود و گاه نوازنده‌ها می‌توانستند درمیان اجرای یک قطعه، هنری هم از خود بنمایند. موتزارت و بتهوون از این نظر مشهور بودند که می‌توانند پشت پیانو بنشینند و قطعه‌ای را بدون تنظیم قبلی درجا تصنیف کنند و بنوازند. بخش کادانس در کنسرتوها هم در واقع برای فراهم کردن امکان بداهه‌نوازی نوازنده‌هاست، اگرچه بیشتر ترجیح می‌دهند کادانس‌های مشهور را بنوازند.

بداهه‌نوازی در جاز[ویرایش]

بداهه‌نوازی از ملزومات سبک جاز و بلوز است. قطعه جاز بدون بداهه‌نوازی جاز نیست. از دوران بی‌باپ به بعد فرم قطعات جاز خیلی شبیه به فرم سونات در موسیقی کلاسیک شده‌است، بدین معنی که هر قطعه از چند بخش اصلی تشکیل می‌شود: گشایش، نغمه اصلی، بداهه‌نوازی، بازگشت به نغمه اصلی و احتمالاً یک بخش اوج گیرنده پایانی.

با گشایش حال و هوای قطعه معلوم می‌شود. در نغمه اصلی معمولاً یک آهنگ معروف و دلنشین، معمولاً از نغمه‌های استاندارد جاز، اجرا می‌شود. سپس نوبت به بداهه‌نوازی می‌رسد. در این بخش چند تن از تکنوازان به نوبت قطعه اصلی را متحول می‌کنند و بسته به ذوق و حال و توانائی خود چیزی می‌نوازند. در جریان تکنوازی آنان قسمت ریتم (معمولاً کنترباس و سازهای ضربه‌ای) ریتم را نگه می‌دارند، یا بسته به حالی که بداهه‌نوازی پیدا می‌کند، تغییراتی در ضرب می‌دهند. سپس تمام گروه به نغمه اصلی بازمیگردند و در آخر با یک بخش پایانی، معمولاً به حالت کودا (بخش پایانی)، قطعه به پایان می‌رسد. البته همه قطعات این ترتیب را ندارند و بسیاری از نوازندگان به صورت‌های دیگری هم قطعات را اجرا می‌کنند ولی این ترتیب که گفته شد بسیار رایج است.

هنر اصلی نوازندگان جاز در بخش بداهه‌نوازی تجلی می‌کند. خلاقیت آنان در متحول کردن نغمه اصلی و ضرب، چیره دستی آنان در نواختن ساز، و عمق آشنائی آنان به موسیقی و نغمه‌های گوناگون (که معمولاً به صورت تلمیح یا اشاره به نغمه‌های معروف نشان داده می‌شود) در همین بخش بداهه‌نوازی معلوم می‌شود.

خوانندگان جاز برای بداهه‌خوانی از کاری به نام صداخوانی (scat) استفاده می‌کنند. در این تکنیک خواننده به‌جای خواندن متن ترانه صداهائی (بی معنی) که گاه شبیه به کلمات می‌شود اجرا می‌کند.

بداهه‌نوازی یا بداهه‌خوانی همچنین محمل مناسبی برای ابراز احساسات نوازنده یا خواننده‌است. اگر بداهه‌نوازی در قطعه نباشد نوازنده فقط به اجرای نغمه اصلی می‌پردازد و هرچه هم که از تکنیک‌های تغییر در ضرب و سوینگ و سایر روش‌های رایج در جاز استفاده کند، باز کارش جاز به معنای واقعی نخواهد بود.

زمینه موسیقایی 0

زمینه موسیقایی

زمینه موسیقایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
 
 

زمینه موسیقایی (لاتین: Musical theme) در یک قطعه موسیقی زیربنای آن و معمولا ملودی مشخصی است که ممکن است قسمتی یا تمامی قطعه بر آن پایه‌ریزی شده باشد.[۱]

زمینه موسیقایی در واقع تعیین کننده روند قطعه و ملودی آن و طرح کلی قطعه موسیقی است. برای مثال در فرم واریاسیون قطعه ابتدایی یک ملودی مشخص دارد که از آن به عنوان زمینه موسیقایی یک مجموعه واریاسیون استفاده می‌کنند و در قطعات بعدی با تغییر در این ملودی ولی با یک زمینه موسیقایی یکسان قطعات مختلفی خلق می‌کنند.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا