قیچک  پیشینه و معرفی ساز قیچک با شکلی که امروزه در گروه های موسیقی شهری ایران به کار می رود، پیشینه ای تقریباً 50 ساله دارد. نخستین بار در کارگاه ساخت سازهای سنتی وزارت فرهنگ و هنر ایران توسط ابراهیم قنبری مهر با الگو برداری از یک ساز بومی بلوچستان صورت گر 0

قیچک پیشینه و معرفی ساز قیچک با شکلی که امروزه در گروه های موسیقی شهری ایران به کار می رود، پیشینه ای تقریباً 50 ساله دارد. نخستین بار در کارگاه ساخت سازهای سنتی وزارت فرهنگ و هنر ایران توسط ابراهیم قنبری مهر با الگو برداری از یک ساز بومی بلوچستان صورت گر

قیچک


پیشینه و معرفی

ساز قیچک با شکلی که امروزه در گروه های موسیقی شهری ایران به کار می رود، پیشینه ای تقریباً 50 ساله دارد. نخستین بار در کارگاه ساخت سازهای سنتی وزارت فرهنگ و هنر ایران توسط ابراهیم قنبری مهر با الگو برداری از یک ساز بومی بلوچستان صورت گرفت. قیچک از خانواده سازهای زهی آرشه ای است. نوع بومی اش که در بلوچستان سرود Sorud خوانده می شود، معمولاً دوازده سیم دارد. شش سیم نقش واخوان دارند و شش سیم دیگر در خدمت ملودی نوازی قرار می گیرند. سرود ساز اختصاصی بلوچ هاست و از طریق ایشان به اقوام همجوار سرایت کرده است. این ساز در فرهنگ بلوچی هم به صورت تکنوازی و هم گروه نوازی با تنبورک و دهلک نواخته می شود.

اما الگوی شهری سرود که امروزه در موسیقی شهری ایران کاربرد دارد، فاقد سیم های واخوان است و مانند ویولون و کمانچه فقط چهار سیم دارد و همانند کمانچه کوک می شوند. در واقع قیچک مورد استفاده در موسیقی شهری، نوعی کمانچه است که فقط شکل کاسه اش متفاوت ساخته می شود. کاسه طنینی قیچک همانند تار دو بخش است که بر روی دهانه کاسه کوچک آن، قطعه ای پوست بره یا بز می کشند و خرک بر روی آن قرار می گیرد. دهانه کاسه بزرگ تر، هیچ پوششی ندارد و بیشترین حجم صدای ساز هم از آن بیرون می آید.

امروزه نمونه های بم تر این ساز در موسیقی گروه نوازی و ارکستری ایران بیشتر مورد توجه اند. ساخت قیچک آلتو و قیچک باس با الگو برداری از خانواده ویولون صورت گرفته است. محدوده صدا دهی آن ها نیز دقیقاً با نظایر خود مانند ویولون آلتو و ویلنسل برابر است. شیوه نواختن نمونه های آلتو و به ویژه قیچک باس نیز همانند نواختن ویلنسل است.

نمونه 1: نوازنده سرود و تنبورک 

نمونه 1: نوازنده سرود و تنبورک 

نمونه 2: نمای روبرو از قیچک 

نمونه 2: نمای روبرو از قیچک 

نمونه 3: نمای جانبی از قیچک 

نمونه 3: نمای جانبی از قیچک 

نمونه 4: قیچک باس و شیوه نواختن آن 

نمونه 4: قیچک باس و شیوه نواختن آن
 
   
 

قانون  پیشینه و معرفی ریشه ساز قانون ایرانی است که پس از اسلام به موسیقی عرب نیز راه یافت. این ساز تا دوره صفویه همچنان درایران رایج بود. ولی بعد از افول امپراطوری صفوی و اشغال ایران توسط افغان ها، بسیاری از جلوه های هنری از جمله ساز قانون به فراموشی سپرده 0

قانون پیشینه و معرفی ریشه ساز قانون ایرانی است که پس از اسلام به موسیقی عرب نیز راه یافت. این ساز تا دوره صفویه همچنان درایران رایج بود. ولی بعد از افول امپراطوری صفوی و اشغال ایران توسط افغان ها، بسیاری از جلوه های هنری از جمله ساز قانون به فراموشی سپرده

قانون


پیشینه و معرفی

ریشه ساز قانون ایرانی است که پس از اسلام به موسیقی عرب نیز راه یافت. این ساز تا دوره صفویه همچنان درایران رایج بود. ولی بعد از افول امپراطوری صفوی و اشغال ایران توسط افغان ها، بسیاری از جلوه های هنری از جمله ساز قانون به فراموشی سپرده شد. قدیمی ترین سند مربوط به آن در کتاب موسیقی الکبیر فارابی است. این دانشمند و موسیقیدان سرشناس جهان اسلام در قرن چهارم هجری (دهم میلادی) با بررسی عمیق سازهای متداول زمان خود، اسناد ارزشمندی را به یادگار گذاشت.

نمونه 1: تصویر قانون از کتاب موسیقی الکبیر فارابی 

نمونه 1: تصویر قانون از کتاب موسیقی الکبیر فارابی

ساختمان ساز

این ساز ساختاری شبیه به یک ذوزنقه قائم الزاویه دارد. تعداد زیادی سیم نایلونی و فلزی به دو سوی جعبه وصل می شوند و در مسیر خود از روی خرک چوبی که بر قطعه کوچکی از پوست حیوان تکیه دارد، عبور می کنند. لرزش های سیم به خرک منتقل می شود و در نتیجه پوست به لرزه در می آید. بر روی صفحه ساز، سوراخ های بزرگی به نام گل وجود دارد که در کیفیت صدای قانون نقش زیادی دارند.

نمونه 1: نمای کاملی از ساز قانون 

نمونه 1: نمای کاملی از ساز قانون 

  نمونه 2: نمایی نزدیک از دماغه ساز 

نمونه 2: نمایی نزدیک از دماغه ساز 

نمونه 3: نمایی از گل ساز 

نمونه 3: نمایی از گل ساز 

نمونه 4: گوشی هایی که سیم ها را کوک می کنند 

نمونه 4: گوشی هایی که سیم ها را کوک می کنند 

نمونه 5: نمایی از قرارگیری خرک بر روی پوست 

نمونه 5: نمایی از قرارگیری خرک بر روی پوست 

نمونه 6: نمایی از خرک و سیم هایی که از روی آن عبور می کنند 

نمونه 6: نمایی از خرک و سیم هایی که از روی آن عبور می کنند 

نمونه 7: نمایی از سیم ها 

نمونه 7: نمایی از سیم ها

نوازندگان و شیوه های نوازندگی

تنها سند تصویری نوازندگی در چهارصد سال اخیر، نقاشی های عمارت چهلستون اصفهان است که در عهد صفویه کشیده اند.

پس از آن به مدت 200 سال هیچ ردی از حضور این ساز در موسیقی ایران وجود ندارد. تا اینکه در اوایل قرن 14 خورشیدی (قرن بیستم میلادی) فردی به نام رحیم قانونی و بعد فرزندش جلال قانونی شیرازی متولد 1285 خورشیدی، آن را از کشورهای عربی به موسیقی ایران بازگرداندند.

پس از این پدر و پسر، مهدی مفتاح نوازنده نی، ویلون و قره نی، پیرامون قانون به پژوهش پرداخت و آن را به نسل جدید معرفی کرد. در نتیجه نمونه هایی از روی قانون وی در کارگاه سازگری وزارت فرهنگ و هنر آن زمان ساختند و شاگردانی هم تربیت شدند که از میان آنها، دو بانوی نوازنده به نام های سیمین آقا رضی و ملیحه سعیدی مشهورترند.

در واقع ارتباط ساز قانون با نسل حاضر از طریق این دو بانوی هنرمند صورت گرفته است. از نوازندگان نسل جدید قانون می توان به نام پریچهر خواجه اشاره کرد که دوره نوازندگی قانون را نزد سیمین آقارضی و ملیحه سعیدی گذرانده است. ساز قانون در حال حاضر بیشتر توسط بانوان نواخته می شود. لحن قانون نوازی ایرانی در ابتدای ورود مجدد این ساز به خاستگاه خود، به موسیقی عربی نزدیک تر بود. اما در چند سال اخیر با کوشش های ملیحه سعیدی، لحنی کاملاً ایرانی و هم رنگ با سایر سازهای موسیقی دستگاهی از این ساز شنیده می شود. شیوه نواختن این ساز به طور سنتی با دو انگشت اشاره صورت می گیرد.

در سال های اخیر علاوه بر تکنیک دو انگشتی، با ابتکار ملیحه سعیدی شیوه ده انگشتی نوازندگی قانون نیز رونق گرفته است. در این روش امکانات زیادی از ساز در اختیار نوازنده و آهنگساز قرار می گیرد.

قانون امروزه در بین موسیقیدانان سایر ملل طرفدارانی دارد. برای مثال علاوه بر تمام سرزمین های عربی و کشور ترکیه امروزی، در آذربایجان، ارمنستان و برخی کشورهای اروپایی نیز نواخته می شود. نوازندگان اروپایی غالباً شیوه نوازندگی این ساز را از کشورهای عربی اقتباس می کنند و به همین دلیل نمونه اجراهایشان به گوش مردمان خاورمیانه، همواره آشناست.

نمونه 1: نوازنده قانون در مجلس بزم شاه عباس صفوی 

نمونه 1: نوازنده قانون در مجلس بزم شاه عباس صفوی 

نمونه 2: رحیم قانونی 

نمونه 2: رحیم قانونی 

نمونه 3: جلال قانونی 

نمونه 3: جلال قانونی 

نمونه 4: سیمین آقارضی، نوازنده قانون  

نمونه 4: سیمین آقارضی، نوازنده قانون 

نمونه 6: ملیحه سعیدی، نوازنده قانون 

نمونه 6: ملیحه سعیدی، نوازنده قانون 

نمونه 9: پریچهر خواجه، نوازنده قانون 

نمونه 9: پریچهر خواجه، نوازنده قانون 

نمونه 10: سحر ابراهیم، نوازنده قانون 

نمونه 10: سحر ابراهیم، نوازنده قانون 

نمونه 11: جولیان جلال الدین ویس نوازنده فرانسوی قانون 

نمونه 11: جولیان جلال الدین ویس نوازنده فرانسوی قانون
 
  

عود  پیشینه و معرفی بر اساس الواح گلی پیدا شده در حفاری های شوش و منطقه هفت تپه استان خوزستان، نوعی از عود با بدنه ای بیضی شکل در حدود 1500 سال پیش از میلاد مسیح رایج بوده است. نوعی عود دیگر با کاسه ای گرد در استان لرستان کشف شده که جنس آن برنزی است. همینط 0

عود پیشینه و معرفی بر اساس الواح گلی پیدا شده در حفاری های شوش و منطقه هفت تپه استان خوزستان، نوعی از عود با بدنه ای بیضی شکل در حدود 1500 سال پیش از میلاد مسیح رایج بوده است. نوعی عود دیگر با کاسه ای گرد در استان لرستان کشف شده که جنس آن برنزی است. همینط

عود


پیشینه و معرفی

بر اساس الواح گلی پیدا شده در حفاری های شوش و منطقه هفت تپه استان خوزستان، نوعی از عود با بدنه ای بیضی شکل در حدود 1500 سال پیش از میلاد مسیح رایج بوده است. نوعی عود دیگر با کاسه ای گرد در استان لرستان کشف شده که جنس آن برنزی است. همینطور ظرفی نقره ای با زمینه ای مشابه در مازندران کشف شده است که از سال 1953 میلادی در موزه انگلیس نگهداری می شود. یکی از مجسمه های یافت شده در شوش مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد مسیح که هم اینک در موزه ایران باستان نگهداری می شود، تصویر نوازنده عود را به وضوح نشان می دهد. از شمایل این مجسمه چنین پیداست که وی فردی عادی نبوده و احتمالاً از کاهنان آن روزگار بوده است. عکس های موجود در روی ظرف های فلزی یافت شده از دوره ساسانیان و همچنین اشعار شاعران ایرانی، نشان می دهد که عود در آن زمان ساز رایجی بوده است. عود در یونان باستان باربیتوس یا باربیتون نامیده می شد. پس از اسلام، این ساز از طریق مسلمانان به اروپای قرون وسطی وارد شد و نام لوت بر خود گرفت. ساز ماندولین بعدها با الگوبرداری از عود بوجود آمد. مهم ترین تفاوت ماندولین با عود پرده هایی است که بر روی دسته آن می بندند. در حالیکه دسته عود امروزی فاقد پرده است. امروزه نوعی از عود در سوریه، یونان، اردن و ترکیه متداول می باشد که در قدیم به عنوان عود آشوری شناخته می شد. این عود وسعت صدایی وسیعی دارد و از نظر ظاهری شبیه عودهایی است که در نقاشی های مصر باستان دیده می شود. دسته بلندی دارد و به عنوان "دیوم" dium آشوری شناخته می شود. اما قدیمی ترین سند مربوط به عود پس از اسلام، در کتاب موسیقی الکبیر فارابی دیده می شود. وی در این کتاب به معرفی سازهای زمان خود می پردازد و از آن جا که عود مهم ترین ساز آن روزگار بوده است، مطالب کتاب را با معرفی آن شروع می کند. بنا به نوشته فارابی عود نزدیک ترین ساز به صدای انسان است. چنان که در تصویر دیده می شود، عود زمان فارابی دارای پرده یا دستان بوده است. در مینیاتورهای دوره صفوی که بر صفحات شاهنامه ابوالقاسم فردوسی نقش بسته است، نوازنده عود دیده می شود.

 نمونه 1: نوازنده عود از شوش باستان، هزاره دوم پیش از میلاد 

نمونه 1: نوازنده عود از شوش باستان، هزاره دوم پیش از میلاد 

نمونه 2: نقش نوازنده عود  بر روی یک جام فلزی دوره ساسانی 

نمونه 2: نقش نوازنده عود بر روی یک جام فلزی دوره ساسانی 

نمونه 3: نقش نوازنده عود بر روی یک جام فلزی دوره ساسانی 

نمونه 3: نقش نوازنده عود بر روی یک جام فلزی دوره ساسانی 

نمونه 4: نوازنده عود مربوط به دوره اسلامی- موزه لوور 

نمونه 4: نوازنده عود مربوط به دوره اسلامی- موزه لوور 

 نمونه 5: دسته عود فاقد پرده است 

نمونه 5: دسته عود فاقد پرده است 

نمونه 6: دسته ماندولین دارای پرده است 

نمونه 6: دسته ماندولین دارای پرده است 

نمونه 7: عکس عود از کتاب موسیقی الکبیر 

نمونه 7: عکس عود از کتاب موسیقی الکبیر 

نمونه 8: نوازنده عود در مینیاتورهای عصر صفوی 

نمونه 8: نوازنده عود در مینیاتورهای عصر صفوی

ساختمان ساز

شکل کاسه عود از یک زاویه بسیار شبیه سینه بط یا همان مرغابی است. به همین دلیل در زبان فارسی به این ساز بربط می گفته اند. اگر ساز را در حالتی قرار دهیم که پشت آن قابل دیدن باشد، می توانیم شباهتی بین این ساز و سینه مرغابی را مشاهده کنیم.

کاسه عود در گذشته همانند تار و سه تار به صورت یکپارچه از تنه درخت تراشیده می شد. ولی در عصر حاضر روش ساخت کاسه به شکل گذشته منسوخ و روش ترکه ای جانشین آن شده است. در این روش تخته های نازکی از چوب درخت توت یا گردو در آب خیسانده می شوند و پس از قرار گرفتن در قالب هایی ویژه، با حرارت رطوبت خود را از دست می دهند تا خشک شوند. قطعات خمیده چوب با در کنارهم قرار گرفتن، شکل نهایی کاسه را می سازند.

پس از چسباندن ترکه ها و شکل گرفتن کاسه، دسته و سرپنجه عود را به کاسه وصل می کنند.

روی صفحه ساز، سوراخ بزرگ و مشبکی ایجاد می شود که گل نام دارد. بیشترین حجم صدای عود از سوراخ های گل ساز بیرون می آید.

محل اتصال کاسه به دسته عود، گلوگاه نام دارد.

عود دارای 10 عدد سیم نایلونی و فلزی است که به صورت جفتی کوک می شوند. در گذشته همه سیم ها از روده تابیده، ساخته می شدند ولی با پیدایش سیم های نایلونی، همه سیم ها را از این جنس انتخاب می کنند. در چند دهه اخیر با پیشرفت های صنعتی، سیم های عود را ترکیبی از نایلونی و فلزی انتخاب می کنند. دو جفت اول که صدای زیرتری دارند، همواره نایلونی و سه جفت بعدی از سیم های فلزی فنردار شبیه سیم های گیتار و ویلنسل هستند. برخی نوازندگان دو جفت سیم وسط را نیز نایلونی می بندند ولی دو جفت بم، همیشه از جنس فلز انتخاب می شوند. سیم ها از یک سو به سیم گیر واقع بر روی خرک درگیرند و از سوی دیگر به گوشی های ده گانه واقع در سر پنجه متصل می شوند.

گستره صدا دهی عود، دو هنگام (Octave) است و بیشتر در محدوده بم صدا می دهد.

سیم های دهگانه عود به صورت جفتی کوک می شوند و در واقع این ساز پنج سیمه محسوب می شود. دو کوک رایج آن همانند نمونه های 9 و 10 هستند.

این ساز توانایی های مضرابی خاص خود را دارد و در عین حال برخی تکنیک های نوازندگی سازهای دیگر هم بر روی آن قابل اجراست. برای نمونه انواع همراهی ها (accompany) را با عود می توان اجرا کرد. همچنین امکان اجرای مضراب ریز، چنگانه (آرپژ) ، انواع آکورد ، مضراب دراب ، ویبراسیون و نت های سرعتی (پاساژ) در این ساز وجود دارد.

نمونه 1: نمای پشت از عود که بسیار شبیه به سینه مرغابی است 

نمونه 1: نمای پشت از عود که بسیار شبیه به سینه مرغابی است

نمونه 2: نمای جانبی از عود شکل مرغابی را به یاد می آورد 

نمونه 2: نمای جانبی از عود شکل مرغابی را به یاد می آورد 

نمونه 3: ترکه های خم خورده چوب در کنار هم کاسه عود را تشکیل می دهند 

نمونه 3: ترکه های خم خورده چوب در کنار هم کاسه عود را تشکیل می دهند 

نمونه 4: کاسه به دسته و سرپنجه وصل می شود 

نمونه 4: کاسه به دسته و سرپنجه وصل می شود 

نمونه 5: گل روی صفحه عود 

نمونه 5: گل روی صفحه عود 

نمونه 6: گلوگاه، محل اتصال کاسه و دسته 

نمونه 6: گلوگاه، محل اتصال کاسه و دسته 

نمونه 7: سر پنجه عود 

نمونه 7: سر پنجه عود 

نمونه 8: گستره صدادهی عود 

نمونه 8: گستره صدادهی عود 

نمونه 9: رایج ترین کوک عود 

نمونه 9: رایج ترین کوک عود 

نمونه 10: یکی دیگر از کوک های رایج عود 

نمونه 10: یکی دیگر از کوک های رایج عود

نوازندگان و شیوه های نوازندگی

رواج دوباره عود در موسیقی امروز ایران از 50 سال پیش بوده است. این ساز در واقع قرن ها پیش از فرهنگ موسیقی ایرانی مهاجرت کرد و اینک بار دیگر به خاستگاه خویش برگشته است. در نتیجه شیوه نوازندگی آن در این سرزمین پشتوانه مستندی ندارد و هر چه تا کنون بوده، بر اساس تجربه نوازندگان ایرانی این ساز و الگو برداری از شیوه نوازندگان عربی و گاه ترکی بوده است. در دوره معاصر عود نخستین بار توسط اسکندر ابراهیمی زنجانی معروف به منصور نریمان در موسیقی دستگاهی ایران رواج یافت. وی در ابتدا سه تار می نواخت و بعدها نوازندگی عود را به صورت خودآموز آغاز کرد. خود نریمان می گوید : "در عود استادی نداشتم، فقط از راه گوش دادن به رادیوهای عربی استفاده بردم. چندی بعد به محمد عبدالوهاب خواننده و نوازنده بزرگ مصری رادیو قاهره نامه نوشتم و درباره کوک و بعضی مسائل این ساز از وی پرسش هایی کردم و مسائلی را مطرح نمودم ؛ پس از چندی عبدالوهاب در جواب نامه من نوشت که کوک عود همانی است که خود شما انجام داده اید و خلاصه کل نظریات مرا تائید کرد." شیوه نوازندگی نریمان در بین اعراب طرفداران زیادی دارد. چنانکه منیر بشیر، یکی از نوازندگان بزرگ عود موسیقی عرب برای دیدن وی به ایران آمد و درباره این ساز ایرانی گفت و شنودی بین آنها انجام گرفت.

هم زمان با نریمان، تعداد کمی از نوازندگان تار مانند یوسف کاموسی، نصرالله زرین پنجه و اکبر محسنی به عود روی آوردند و غالباً در ارکسترهای رادیو ایران گروه نوازی می کردند. یکی از خوانندگان رادیو به نام عبدالوهاب شهیدی که از ابتدا با ساز سنتور آشنا بود، نیز به این ساز متمایل شد و از طریق یک نوازنده عراقی که به ایران آمده بود، با ساز عود آشنا شد. شهیدی عود را برای همراهی آواز خود به کار بست و در نتیجه شیوه ای متفاوت در پیش گرفت.

یکی دیگر از نوازندگان نسل اول عودنوازی ایران حسن منوچهری است که شیوه عود نوازی نریمان را دنبال کرد.

نسل دوم عودنوازان ایران با چهره هایی چون جمال جهانشاد، محمد دلنوازی، محمد فیروزی، حسین بهروزی نیا، محمد خوانساریان، ارسلان کامکار و شهرام میرجلالی شکل گرفت.

ویژگی بارزعود نوازان نسل دوم، روی آوری به لحن موسیقی ایرانی و فاصله گرفتن از شیوه عودنوازی اعراب بود. از این میان می توان به نام محمد دلنوازی، محمد فیروزی و به ویژه حسین بهروزی نیا اشاره کرد.

ساز عود از ابتدای ورود مجددش به فرهنگ موسیقی ایران، غالباً به صورت همنوازی در گروه ها ظاهر می شد و تکنوازی های آن خیلی نادر بود. این ساز تا سال 1359 خورشیدی، در سامانه آموزشی کشور فقط می توانست ساز دوم هنرجویان باشد. اما با پیگیری های یک جوان علاقه مند به نام حسین بهروزی نیا، از آن تاریخ عود نیز به عنوان ساز اول می تواند توسط هنرجویان انتخاب شود. بهروزی نیا که نخستین دارنده دیپلم عود از هنرستان موسیقی تهران محسوب می شود، به سبب علاقه ای که به این ساز داشت، نخستین اثر تکنوازی عود را در سال 1365 به نام "بربط" و دومین آن را در سال 1368 به نام "کوهستان" منتشر کرد. این تکنوازی ها در ایجاد علاقه نسل جدید بسیار مفید واقع شد.

ساز عود که در اوایل قرن حاضر خورشیدی، هیچ جایگاهی در موسیقی ایران نداشت، امروزه به یک ساز ثابت اغلب گروه های موسیقی ایرانی تبدیل شده است. علاوه بر نوازندگان نسل اول و دوم، نسل سوم عودنوازان به میدان عمل وارد شده اند و بیشتر آن ها دانش آموختگان مراکز دانشگاهی هنر هستند که از مشهورترین و پرکارترین شان می توان به این اسامی اشاره کرد: هادی آذرپیرا، شهرام غلامی، علی پژوهشگر، نگار بوبان، محمد رضا ابراهیمی، بهنام معیریان، سعید نایب محمدی، مجید ناظم پور، نجمه صغیر، یعقوب نوروزی، رضا بهروزی نیا، بهاره چم آسمانی، شهرام میر سراجی، بهزاد ضیاء، علی سجادی، جواد شهیدی، علی شهیدی، رخساره رستمی، نوشین پاسدار، آرمان سیگارچی، وحید رستگاری، محمد خالدیان، نیره فخری، بهناز بهنام نیا و ...

نمونه 1: منصور نریمان 

نمونه 1: منصور نریمان 

نمونه 3: عبدالوهاب شهیدی 

نمونه 3: عبدالوهاب شهیدی 

نمونه 5: حسن منوچهری 

نمونه 5: حسن منوچهری 

نمونه 7: جمال جهانشاد 

نمونه 7: جمال جهانشاد 

نمونه 9: محمد دلنوازی 

نمونه 9: محمد دلنوازی 

نمونه 11: محمد فیروزی 

نمونه 11: محمد فیروزی 

نمونه 13: حسین بهروزی نیا در حال نواختن عود ایرانی موسوم به بربط 

نمونه 13: حسین بهروزی نیا در حال نواختن عود ایرانی موسوم به بربط 

نمونه 15: مجید ناظم پور  

نمونه 15: مجید ناظم پور 

نمونه 17: شهرام غلامی 

نمونه 17: شهرام غلامی

سازهای هم خانواده

عود در سال های اخیر چند تجربه جدید را پشت سر گذاشته است. نخست ساخت عودی با صفحه پوستی است. این ابتکار توسط ابراهیم قنبری مهر، محقق و مبدع بزرگ در زمینه ساخت آلات موسیقی ایرانی صورت گرفته است که در آن، روی بخشی از صفحه چوبی عود که محل قرارگیری خرک می باشد، پوست می اندازند. در نتیجه صدای ساز کمی به سمت سازهای مضرابی پوستی نظیر تار و رباب میل می کند.

تحول دیگر در زمینه ساختمان عود، پیدایش بربط ایرانی با صفحه ای چوبی است که باز هم به کوشش ابراهیم قنبری مهر عملی شد. این هنرمند توانا بر اساس تصاویر به جا مانده از گذشته، اندازه های بربط را استخراج کرد و یک نمونه صرفاً برای نگهداری در موزه ساخت.

ساز یاد شده از نظر ظاهری شباهت زیادی به آن نقش ها دارد و در واقع می توان چنین استنباط کرد که بربط ایرانی از نظر اندازه کوچک تر از عود مورد استفاده اعراب بوده است. در واقع اعراب پس از آشنایی با بربط ایرانی، متناسب با فرهنگ خود تغییراتی در ساختمان و حتی نام آن ایجاد کردند. واژه عود نام عربی همان بربط است. از سویی دیگر موسیقی عربی نیازمند انعکاس بیشتر و صدای بم تری بود، به همین دلیل کاسه بربط بزرگ تر ساخته شد تا جوابگوی این نیاز باشد.

بربط ایرانی در واقع یک عود کاسه کوچک با دسته ای بلندتر است. این ساز، همانند دیگر عودها پنج جفت سیم دارد و هیچ تفاوتی در نواختن آن با دیگر عودها وجود ندارد. به همین دلیل یک نوازنده که با انواع عود آشنا باشد، می تواند با این بربط نیز به سادگی بنوازد. در بربط، نسبت بزرگی کاسه به بدن انسان متناسب تر از عود عربی است به گونه ای که وقتی نوازنده آن را در بر می گیرد، زیباتر جلوه می کند.

برای کاسه کوچک تر و دسته بلندتر آن می توان مزایای زیر را نام برد: طول دسته آن به اندازه نواختن یک نت نسبت به عود های رایج در خاورمیانه بلندتر است. به عبارتی می توان گفت در روی سیم اول در قسمت پایینی دسته (جایی که دسته به کاسه متصل می شود) به جای نت "سل" نت "لا" را داریم. به علاوه قسمت جلویی دسته این ساز بلندتر است و تا قسمت مرکزی صفحه ادامه می یابد. این دوعامل به نوازنده کمک می کند که به راحتی در هنگام های (Octave) بالاتر بنوازد. بدون هیچ تغییری در ابعاد کلی ساز، کاسه آن کوچکتر از انواع دیگر عود ساخته می شود و این موضوع سبب می شود تا هنگامی که نوازنده ساز را می نوازد، احساس راحتی بیشتری داشته باشد. این تفاوت، احتمال به وجود آمدن درد در شانه نوازنده را به هنگام نوازندگی کاهش می دهد. سیم گیر و سرپنجه (و شکل اتصال آن به دسته) در این نوع بربط با طرحی جدید ساخته شده اند. به همین خاطر زیباتر به نظر می رسند. در سیم گیر، هر سیمی می تواند از طریق یک سوراخ از میان سیم گیر بگذرد و سپس در روی سیم گیر بسته شود. پشت شیطانک، قرقره های کوچکی وجود دارد که کوک کردن را آسان تر می کند و دوام سیم ها را بیشتر می کند. ساخت عود برقی با الگوبرداری از گیتار الکتریک، یکی دیگر از تجربه های نوین عودسازی است که غالباً از سوی نوازندگان عرب دنبال می شود. در نخستین تجربه، ابتدا کاسه عود حذف شد ولی صفحه آن همچنان ایفای نقش می کرد.

در نوع دیگری از عودهای برقی، حتی صفحه ساز هم حذف شد و تنها یک قاب شبیه عود باقی ماند.

شیوه صدادهی عودهای برقی به این صورت است که لرزش سیم ها از طریق یک حسگر (sensor) به یک دستگاه تقویت کننده صوت منتقل می شود و صداها فقط از طریق بلندگو قابل شنیدن خواهد بود.

مدتی است که اعداد فی و نسبتی که فیبوناچی کشف کرده ذهنم را به خود مشغول کرده است . یکی از خارق العاده ترین چیزهایی که تا به حال با آن رو به رو شده ام . نسبت هایی که حد اقل برای من در حد معجزه با ارزش  است و به نظر من نشانه ایست از سوی پروردگار یکتا برای آنا 0

مدتی است که اعداد فی و نسبتی که فیبوناچی کشف کرده ذهنم را به خود مشغول کرده است . یکی از خارق العاده ترین چیزهایی که تا به حال با آن رو به رو شده ام . نسبت هایی که حد اقل برای من در حد معجزه با ارزش است و به نظر من نشانه ایست از سوی پروردگار یکتا برای آنا

مدتی است که اعداد فی و نسبتی که فیبوناچی کشف کرده ذهنم را به خود
مشغول کرده است . یکی از خارق العاده ترین چیزهایی که تا به حال با آن
رو به رو شده ام . نسبت هایی که حد اقل برای من در حد معجزه با ارزش 
است و به نظر من نشانه ایست از سوی پروردگار یکتا برای آنان که اهل
تفکر و تعقل اند و به دنبال حقایق جهان هستی اند. 
برای درک بهتر این مطلب ابتدا فیلمی را که در آپارت قرار داده ام 
را ببینید : 
http://www.aparat.com/v/GX0Ik
***
فیبوناچی دنباله ای در ریاضیات کشف کرد که به این صورت تعریف می شود

به غیر از دو عدد اول اعداد بعدی از جمع دو عدد قبلی با هم بدست می آید :
۱ و ۱ و ۲ و ۳ و ۵ و ۸ و ۱۳ و ۲۱ و ۳۴ و ۵۵ و ۸۹ و ۱۴۴ و ... 

به نقل از ویکی پدیا : 

در دوران حیات فیبوناچی مسابقات ریاضی در اروپا بسیار مرسوم بود در یکی
از همین مسابقات که در سال ۱۲۲۵ در شهر 
پیزا توسط امپراتور فردریک دوم
برگزار شده بود مسئله زیر مطرح شد:

«فرض کنیم خرگوش‌هایی وجود دارند که هر جفت (یک نر و یک ماده) از آنها که
به سن ۱ ماهگی رسیده باشند به ازاء هر ماه که از زندگی‌شان سپری شود یک 
جفت خرگوش متولد می‌کنند که آنها هم از همین قاعده پیروی می‌کنند حال اگر
فرض کنیم این خرگوشها هرگز نمی‌میرند و در آغاز یک جفت از این نوع خرگوش 
در اختیار داشته باشیم که به تازگی متولد شده‌اند حساب کنید پس از n ماه چند
جفت از این نوع خرگوش خواهیم داشت.»

فرض کنیم xn تعداد جفت خرگوش پس از n ماه باشد، میدانیم که x۲=۱,x۱=۱،
تعداد جفت خرگوشها در ماه n+۱ ام برابر خواهد بود با حاصل جمع تعداد جفت
خرگوشهایی که در این ماه متولد می‌شوند با تعداد جفت خرگوش های موجود(xn).
اما چون هر جفت خرگوش که از دو ماه قبل موجود بوده هم اکنون حداقل دوماه
سن خواهند داشت و به سن زاد و ولد رسیده‌اند تعداد جفت خرگوش های متولد شده
برابر خواهد بود با xn-۱، پس خواهیم داشت:

x۱ = ۱ , x۲ = ۱ , xn + ۱ = xn + xn - ۱

که اگر از قواعد مذکور پیروی کنیم به دنباله زیر خواهیم رسید که به دنباله
فیبوناچی مشهور است.

چند فرمول برای احتساب جملهٔ nام دنبالهٔ فیبوناچی، بدون استفاده از
جملات ماقبل وجود دارد.

 



، یکی از این فرمول هاست.
  (فی) همان عدد طلایی است که برابر با : می‌باشد.

<><><><><><><>
نکته جالبی که در دنباله فیبوناچی وجود دارد این است که اگر یکی از
این اعداد را تقسیم بر عدد قبلی آن کنیم به عددی میرسیم که نزدیک به
عدد طلایی است . عدد طلایی تقریبآ ۱٫۶۱۸۰۳۳۹۸۸۷۴۹۸۹۵ است. 
اگر عدد چهلم این رشته را تقسیم بر عدد قبلی کنیم حاصل عدد طلایی
می شود . عدد طلایی عددی است که به وفور در آفرینش دنیا به کار 
رفته است . انسانها خیلی قبل تر از فیبوناچی این عدد را کشف کرده 
بوده اند چه بسا که مثلآ در مصر باستان در ساخت اهرام ثلاثه از عدد
طلایی استفاده کرده بوده اند . 
*** 
مار پیچ فیبوناچی :

مارپیچ فیبوناچی

این مارپیچ در مربع هایی بدست آمده که ابعادشان بر اساس دامنه فیبوناچی 
است که نحوه بوجود آمدنشان را در فیلم بالای پست می توانید مشاهده کنید .
نمونه هایی از این روابط در طبیعت را می توانید در ادامه مطلب مشاهده نمایید







































































---------------------------------------------------------------
کپی برداری از مطالب این وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است .


برچسب‌ها: فیبوناچی در طبیعتFibonacci Spiralفیبوناچی در هنردنباله فیبوناچیفیبوناچی در موسیقی
 

 لینک دانلود : کوک سه تار password : taknavaz.ir http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://taknavazz.persiangig.com/document/kook.rar  در مطلب قبلی راجع به مقدمات کوک کاملآ توضیح دادم . در این پست راجع به  چـگونگی کوک  کردن بهتر و همچنین انواع کو 0

لینک دانلود : کوک سه تار password : taknavaz.ir http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://taknavazz.persiangig.com/document/kook.rar در مطلب قبلی راجع به مقدمات کوک کاملآ توضیح دادم . در این پست راجع به چـگونگی کوک کردن بهتر و همچنین انواع کو


لینک دانلود : کوک سه تار
password : taknavaz.ir
http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://taknavazz.persiangig.com/document/kook.rar


در مطلب قبلی راجع به مقدمات کوک کاملآ توضیح دادم . در این پست راجع به 
چـگونگی کوک  کردن بهتر و همچنین انواع کوک ها می نویسم . در پست قبلی
دو ی دیاپازُن را مبنا قرار داده و  سه تار را طبق آن  کوک کردیم ،
 اما باید بدانید 
که این نوع کوک کردن همیشه خوب نیست
 
. از این جهت که  برای سه تار هایی 
بیشتر

 

 مناسب است که کاسه طنینی شان از سه تار های معمول کوچک تر است . 
اما برای سه تار هایی با کاسه بزرگتر بهتر است مبنای کوک را تغییر دهیم . برای
نمونه این بارنُت لا یا A در دیاپازُن را مبنا قرار میدهیم ، یعنی  دو ، سل ، دو  دو
 (به ترتیب)
 لا  ، می ، لا ، لا  می شوند .این کار باعث می شود سه تار طنینی زیبا
تر به نسبت قبل  داشته باشد .


 ***

جالب است بدانید که ما می توانیم با مبناهای مختلف ساز را کوک کنیم تا به صدای
دلخواهمان از ساز دست پیدا کنیم . یعنی اینکه مثلآ ممکن است من بخواهم مبنای
سیم اول را به جای
 دو یا لا ، سل دیز در نظر بگیرم و یا حتی سی بمل.. این آزادی
زمــانی که بخواهیم تـک نوازی کنیم و یا چند نوازی ( همراه آواز یا تمبک و دف)
کنیم وجود دارد .اما زمانی که مثلآ ساز دیگری مثل نی یا سنتور یا کمانچه بخواهد
کنار ما همنوازی داشته باشد ، باید از یکدیگر تبعیت کنیم و مبنایی تعیین کنیم که 
ســاز ها با هم درست بخوانند و کوک باشند که این خود مبحثی مفصل تر است که 
در آینده برایتان خواهـم نوشت . برگردیـم به همان نکته که ما میتوانیم از مبناهای
دیـگری هم استفاده کنیم .. حـالا ماجرا از ایـن هـم جالب تر می شود که شما حتی
میتـوانید از هر مبنایی که دلتـان بخواهد استفاده کنید و کاری هم با تیونر نداشته 
باشید .. یعـنی اینکه مثلآ سیم اول را جـوری کوک کنید که با مرتعش کردن آن ، 
چـراغ تیـونر قـرمز بـاشد .  نکته : (محـدوده انتخابی شما یرای سیم اول بین نت 
سل  تا دو دیز می تـواند باشد ـ ) یعنـی دیگر الزامی نیسـت که عـقربه تیونر حـتمآ
مـثـلآ روی حـــرف
 A بایـست و چـراغش سـبز بـاشد . . مـی تواند دقـیقـآ روی A
نباشد و عـقربه تیـونر کـمی بـه آن نـزدیک باشد و یـا اصلآ دور باشد و چیزی بین
لا تا لا بـمل باشد .. ایـن دیگر اخـتـیـار شـماست . نکته مهـم اـین اسـت کـه گـوش 
شـما باید بـتواند کوک سـیم های دیگر را به نـسبت سیم یک پیدا کند .. شما برای
ایـن کـار مـی تـوانـید حـین ایـن که گوشی ها را مـی گـردانید ، مثلآ برای سیم دوم 
پـرده
 دو را هر از گاهی بگیرید و صـدایش را با سیم اول مقایسه کنید تا به صدای 
یکتایی برسید .. برای سیم چهـارم هم می تـوانید از پرده
 سل روی سیم بم استفاده
 کـنید و آن را با سیـم دوم که
 سـل کـوک شده است مقایسه کنید.. که البته این پرده
باید دقیقآ سر جایـش باشد تا ساز شما از این طریق درست کوک شود .. البته بهتر
اسـت بعد از مـدتی که کـوک کردن برایتـان آسـان شـد دیگر مقایسه پرده
 سل روی
سیم بم با  سیم دوم را انجام نداده و گوشی آن را کوک کنید .
---------------------------------------------------------------
کپی برداری از مطالب این وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است .


برچسب‌ها: گوشی سه تارشیوه کوک سه تار با تیونردیاپازونکوک سه تارمهدی رحیمی

ساز هـای ایرانی با دست ساخـته می شوند و از استاندارد های کلی که بین ساز ساز ها  مرسوم است ، در ساختشان به کار گرفته می شود . این قواعد نسل به نـسل گشـته و گـاهی نـیز دست خوش تغییر شده اما استانداردی برای جزئیات آن تبیین نشـده . . ( تقریبآ هر ساز سازی معیار 0

ساز هـای ایرانی با دست ساخـته می شوند و از استاندارد های کلی که بین ساز ساز ها مرسوم است ، در ساختشان به کار گرفته می شود . این قواعد نسل به نـسل گشـته و گـاهی نـیز دست خوش تغییر شده اما استانداردی برای جزئیات آن تبیین نشـده . . ( تقریبآ هر ساز سازی معیار

ساز هـای ایرانی با دست ساخـته می شوند و از استاندارد های کلی که بین ساز
ساز ها  مرسوم است ، در ساختشان به کار گرفته می شود . این قواعد نسل به
نـسل گشـته و گـاهی نـیز دست خوش تغییر شده اما استانداردی برای جزئیات آن
تبیین نشـده . . ( تقریبآ هر ساز سازی معیارها و سلیقه خود را دارد )  به فرض
کـاسه طـنینی سـه تار را گاهی با 7 ترک ، گـاهی 5 ترک ، گاهی 11 تــرک
 و ... 
می سازند ، که جـالب است بـدانید اگـر یـک سـاز سـاز ، ده هـا سـاز به فـرض  7
تـرک بسـازد ، به لحاظ طنین صوتی اندکی با هم متفاوتند یا به اصطلاح صدایشان
یـکی نیست. یا مـثـلآ نوع سـوراخ های صـفـحـه که قـطـر و شـکـل و چینششان و
 تـعـدادشـان در سـاز ها مـتفاوت اسـت .. یا نوع خرک و شکـل خــرک و ابـعـاد آن
 و بسیاری موارد دیگر(این نکته خیلی جالب است و بنده هم اکنون در حال تحقیق
و پژوهش در این مورد هستم، 
که چرا اینگونه است وچطور می توان به صـدای
یکسان از دو ساز مجزا دست یافت.) حالا همین جزئیات که بعضی ها بی تفاوت از
کنارش 
عـبور می کنند و بهانه سلیقه ای بودن را می آورند( که شدیدآ آزاردهنده
است )
 در زمیـنه کوک هم مشکل ساز می شود . آزار دهنده از این جهت که طرف
ضـعف 
خود درعـلم سازسازی یا ندانستن نکات ظریف و حساس و رعایت نکردن
اصول و قواعـد و دنبال تحقیق نرفتن و پـویایی در زمینه هر چه بهتر شدن صدای
ساز را با گفتن یک کلمه (سلیقه) می خواهد مثلآ توجیح کند وبعد هم هزارو یک
آیه نازل می کند که چنین است و چنان و هیچکس نمیداند و فـقط من می 
دانم که
مثلآ۵۰۰۰۰۰ تـا سه تارساخته ام و فلان و بهمان و آخر سرهم ش
ما را متهم به 
بی سـوادی و خامی و تازه کار بودن و هـزار چیز دیگر می کند که خود سربلند از
این جنگ خیالی بیرون آید که مبادا بابت چند سالی که در این زمینه به اشتباه تلف
کرده مورد بازخواست قرار گیرد .امثال این افراد که دکان باز کرده اند زیاد است.
البته هستند 
ساز سـازان شریفی که به دنـبال اسم و رسم نبوده و همیشه در طول 
عمر به دنبال پیشرفت و ترقی موسیقـی ما بوده اند و ما نیز به وجودشان افتخار
می کنیم و اگر  
بخـواهیم نـام ببریم ، ممکن است نـام بعضی شان از قـلم بیوفتد و 
خوب البته حقیر هم خیلی ها را نمیشناسم که ممکن است کارشان عالی نیز باشد
فقط از آنجا که مغازه های بهارستان پر شده از ساز های بی کیفیت..این است که 
صدای اعتراض ( نه تنها من) بلکه بسیاری دیگر در می آید و فقط می توان دعا
 کرد که مثلآ به قول "سید علی صالحی"( شاید آنقدر باران بنفشه  بارید که قلیلی
شاعر از پی گل نی، آمدند ، رفتند دنبال چراغ و آینه..شمعدانی،عسل،حلقه نقره و
قرآن کریم
 ) بله و شاید عده ای پیدا شوند ( هم نسل و هم دوره ما ) که کیفیت و 
کمیت و ارزش هنری را فدای خط تولید و صنعتی شدن نکنند و مانند بزرگان این
عرصه که هم اکنون پابه سن گذاشته اند و عمری را درراستای ارتقای سطح هنر 
سـاز سـازی صرف کرده اند، تـمام هم و غمشـان را در راستای اعـتلای هنرشان 
بگمارند.
این است که با توجه به عمده سازهای کم کیفیت بازار که توسط افراد نا 
آگاه تولید می شود و با تمام این که فعـلآ و در حال حاضـر
 نمیتوان قانون معینی 
در ارتباط با
 کـوک ، مـدون کرد و بیـان نمود ( به دلیل اینکه ساختار سازهای با
کیفیت نیز با هم متفاوت اسـت)،
هـر چه در این نوشـتار است ،کلیات امر می باشد
 و این نوازنده است که باید جزئیات ساز خویش را کشف کند تا به بهترین صدای
ممکن از ساز خود دست یابد
 . البته حقیر امید دارم در آینده به یک قانون دقیق و
معـینی در ایـن زمـینه دست یابم و بـتوانم آن 
معیار را اساس کار هنر ساز سازی 
در ســاز سـه تار قرار دهم . البته اگر خدا بخواهد. 

***
کوک بودن سه تار به نظر من یعنی :هماهنگ بودن کشش سیم های سه تار طبق
نظمی از قبل تعیین شده که ارتبـاط زیـادی با هارمُـنیک های صوتی صداها دارند .
هر چه سیم بیشتر کشیده شود صدای حاصله زیر تر خواهد شد و بر عکس .. و
کشش سیم اول سه تار تعیین کننده کشش سایر سیم ها خواهد بود . این کشش حد 
معینی ندارد ، ( به دلایل زیادی که بخشی از آنها در سطر های بالا نوشته شد) در
حالی که در موسیقی غربی این چنین نیست .. اما در این مقاله که بخش مقدماتی 
است ، ما فعلآ از همان معیار غربی ها پیروی می کنیم .اصطلاحآ ساز را دیاپازُن
(البته عوام دیاپازون می نویسند) کوک می کنیم
.این کار برای ساز هایی که کاسه
 طنینی شان به نسبت ساز های دیگر کوچک تر است مناسب است . اما کسانی که
ساز هایی با کاسه متوسط دارند نیز فعلآ از همین معیار باید استفاده کنند تا در
مقاله بعدی معیار جدیدی برای آنان تبیین شود .
ممکن است بپرسید منظور از هارمُنیک های صوتی چیست ! توضیح این مسئله
نیازمند شناخت علم تئوری در زمینه فواصل موسیقی دارد که در پست های بعدی
مفصلآ به آن ها می پردازیم.
 
***
صداهای موسیقایی

صدا ، نتیـجه حرکت ارتـعاشی است که به وسـیله گوش احساس می شود. صدا
هایی که دارای ارتعاشات نا منظم باشند صداهای غیر موسیقایی اند وآنهایی که
دارای ارتعاشات منظم هستند ، صداهای موسیقایی نامیده می شوند ارتعاش هم 
یعنی حرکات رفت وبرگشتی یا لرزیدن جسمی که تولید صدا میکند در ارتعاشات
منظم این لرزش ها قابل اندازه گیری اند.اینجا با مفهوم  بسامد آشنا می شویم .
فرکانس
بسامد یا فرکانس یعنی اندازه گیری تعداد حرکات رفت وبـرگشتی عامل ارتعاشی
در مدت زمان ثانـیه ( با واحـد اندازه گـیری هرتز Hz ) برای 
مثال : اگر جسمی
مرتـعـش شـود و مثلآ 440 بار در" یک ثانیه "به ارتعاش در آید یا نوسان کند،
می گوییم  فرکانس آن صدا 440 هرتز است . مانند بوق آزاد تلفن که برابر تُن
لا است . ( که البته در تهران  جدیدآ سل دیز شده است )

***
زمانی که شما به فرض به سیم اول سه تارتان  زخمه می زنید .. در حقیقت آن
سیم را به ارتعاش در می آورید وآن سی
م دهها یا حتی صدها بار در"یک ثانیه"
نوسان می کند ، که با چشم  قابل دیدن نیست. حالا نکته جالب اینجاست که قطر
سیم ،کشش سیم و طول سیم با فرکانس حاصل از ارتعاش آن سیم نسبت عکس
دارد.
یعنی اگر قطر سیم بیشتر شود فرکانس کم می شود . اگر کشش سیم شـل تر
شود، فرکانس کم می شود و اگر طول سیم بیشتر شود فرکانس کم تر می شود و
بر عکس . دستگاه های مختلفی برای اندازه گیری فرکانـس اصـوات وجـود دارد
که به اصطلاح به آنها ت
یونرمیگوییم.در گـوشیهای هوشمند اندرویدی اپلـیکیشنی
مخصوص کوک ساز وجود دارد که از اینجا میتوانید دانلود کنید.در ضمن کسانی
که گوشی اندرویدی ندارند می توانند از فروشگاه های موسیقی ، 
مترونُم دیجیتال
 (دارای تیونر) تهیه نمایند.
*لینک دانلود اصلاح شد *
***
حالا باید بدانیم برای کوک سه تارمان چه الگویی باید داشته باشیم تا طبق آن
ساز را کوک کنیم . اولین نکته این است که پرده بندی سازتان حتمآ باید دقیق
باشد و استادتان آن را برای شما تنظیم کرده باشد تا بتوانید به طور صحیح ساز
را کوک کنید،چرا که اگر پرده های ساز سر جایشان نباشند و حتی اگر سیم ها 
دقیقآ کوک باشند و شما نوازندگی کنید صدای ساز خیلی خوشایند نخواهند بود .
نـکته دوم ایـنکه
 تُن های هـفتـگانه موسیقی 
دو، ر، می، فا، سل، لا، سی
در تیونر شما ممکن است با حروف انگلیسی نمایش داده شوند . (در اپلیکیشن
اندرویدی می توان نوع نگارش
  نـُت ها را تغییر داد ) در بعضی کشورها برای
نام گذاری
 نـُت هـا ازحروف انگلیسی استفاده می کنند.

Do -- Re -- Mi -- Fa -- Sol -- La -- si 

به ترتیب

C --- D --- E --- F --- G ---- A --- B 

هستند.

نکـته سوم اینکه شما باید بدانیـد برای آواز یا دسـتگاه مربوطه سازتان چه
کوکی داشته باشد."البته تمام کسانیکه به عنوان مبتدی میخواهند سازشان
را کــوک کــنند"از کــوک
 Do -- Do -- Sol -- Do استفاده می کنند( برای 
دستگاه ماهـور ) یعنی سیم اول
 Do ، سیم دوم Sol چهار تُن بم تــر ، سـیم
سوم هـم
 Do که با سـیم اول هــم صداست و سیم چهارم Do که یک اکتاو
از سیم اول و سوم بم تر است . پس بنا بـرایـن بـاید سیم اول
 C سیم دوم G 
-- سیم سوم C -- سیم چهارم C کوک شوند. حالا تیونر را روشن میکنیم .
گوشـی سیـم اول را ابـتدا در جـهـت عـقربه های ساعـت ( ساعت گرد ) می 
گردانیم تا"کمی"سیم شل شود .( نه آنقدر که سیم ازجای خود برروی خرک
یا شیطانک خارج شود) ســپس گوشی راآرام آرام به صورت پادساعـت گرد
( خلاف جـهت عـقربه های ساعت) می گردانیم تا صدا زیرتر شود ، در عین
حال که گوشی را می گردانیم ، به دفعات خــیلی نـرم به هـمان سیم مضراب
میزنیم ( به صورت تک سیم ) ، (اگر احساس کردید
 گوشی در جایش محکم
نیست هر از گاهی به طرف داخل فشارش دهید) حالا همینطور که گوشی را
میگردانیم به تیونر نگاه میکنیم تا حرف
 C یا همان Do را نشان دهد.زمانی
که تیونـر حـرف
 C را نشان داد،سعی کنید عقربه تیونر دقیقآ روی حرف C 
توقف کند و چراغش سبز شود.حالا سیم اول ساز شما کوک شده است..سیم
دوم را نیز به همین ترتیب کوک میکنیم با این تفاوت که تیونر باید حرف
 G 
را نشان دهد. نکته ای که اینجا شما را کمک می کند این است که دستان یا
پرده (
 دو ) روی سیم دوم که ششمین پرده است ، در صورت کوک بودن سیم 
دوم باید دقیقآ با سیم اول همصدا باشد . ( که این مستلزم دقیق بودن جای آن 
پـرده بر روی دسـته سـاز است . ) یـعنی اگر شما پرده ششم روی سیم دوم را
انگشــت گذاری کنید و سیـم دوم را به ارتعاش در آورید و بعد از دو ثانیه سیم
اول را دست باز مضراب بزنید احساس میکنید که هر دو صدا یکسان بوده اند.
سیم سوم هم دقیقآ باید با سیم اول و پرده ششم سیم دوم یک صدا باشد." واما
سیم چهارم"برای کوک کردن این سیم باید بدانیم که این سیم هم باید
 C کوک 
شود اما یک اکتاو بم تر . این سیم را هم مثل روند دیگر سیم ها  پیش بروید و 
آنقدر گوشی را بگردانید تا حرف
 C را نشان دهد . 

***
ممکن است ..


1 : ممکن است هنگام کوک کردن به این شکل سیم ساز ببرد ( پاره شود ) 
که دو حالت دارد : یا سیم را بیـش از حد سـفت کـرده ایـد و یا اینکه قسمت
انتهایی سیم که تابیده شده است و به سیم گیر وصل است ، به درستی تابیده
نبوده است .

2 : ممکن است وقتی سیم بم را کوک می کنید ، بـبـیـنـید که به فرض چراغ
تـیـونر سـبز است که نـشان از کوک بودن دارد اما ساز خوش صدا نیست و 
گویی سیم چهارم کوک نیست و خوب نمی خواند.اینجا اگر شما این تشخیص
را داشتید،یعنی گوشتان انقدر حساس شده 
که بتواند این مسئله را درک کند ،
پس بنابراین گوشی رابه چپ یا راست (در حد کمی) بگردانید تا به حدمطلوب
 برسید . البته این کار را در حضور مدرستان انجام دهید تا تشخیصتان اشتباه
نباشد . 
3 : اگر ساز شما ساز خوبی باشد و پرده هایش دقیق سر جای خودشان باشند 
؛ اگر پرده سل را روی سیم چهارم که نهـمین پرده است را بـگیرید و مضراب
بزنید ( در صورت کوک بودن ساز باید با سیم دوم که سل کوک شده است ،هم
صدا باشد.)

***
درنهایت برای راهنمایی بیشتر صدای سه تارم را که دقیقآ با تیونر کوک کرده
ام را برایتان ضبط کرده ام تا فعلآ به عنوان الگو استفاده کنید .هنگام گوش 
کردن تیونر روشن خود را کنار اسپیکر قرار دهید تا کوک بودن
 صدای ساز
را چک کنید .
 
کوک : ۱ دو -- ۲ سل -- ۳  دو-- ۴ دو 

برای دانلود تراک جدید به همراه توضیحات به  
قصه کوک سه تار II مراجعه فرمایید.

---------------------------------------------------------------
کپی برداری از مطالب این وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است .


برچسب‌ها: گوشیشیوه کوک سه تار با تیونرفرکانسکوک سه تاردیاپازون
 

سه تار از سازهای زهی مضرابی ( زخمه ای ) مقید است که در ساخت آن از چــوب ، فلز و زه یا نخ نایــلون استفاده می شود . سه تار را از خانواده تنبور دانــسته اند و امــروزه ، در مقایسه ، به تار نزدیکتر است و معمولآ نوازندگان تاربا نواختن سه تار نیز آشنا هستند .(ا 0

سه تار از سازهای زهی مضرابی ( زخمه ای ) مقید است که در ساخت آن از چــوب ، فلز و زه یا نخ نایــلون استفاده می شود . سه تار را از خانواده تنبور دانــسته اند و امــروزه ، در مقایسه ، به تار نزدیکتر است و معمولآ نوازندگان تاربا نواختن سه تار نیز آشنا هستند .(ا

سه تار از سازهای زهی مضرابی ( زخمه ای ) مقید است که در ساخت آن از
چــوب ، فلز و زه یا نخ نایــلون استفاده می شود . 
سه تار را از خانواده تنبور
دانــسته اند و امــروزه ، در مقایسه ، به تار نزدیکتر است و معمولآ نوازندگان
تار
با نواختن سه تار نیز آشنا هستند .(البته صرفآ به جهت شباهت دستان بندی)
این سـاز را به صورت افقی روی ران پا قرار میدهند ، به نحوی که دسته آن در
طرف چـپ و کاسـه در طرف راست نوازنده قرار می گیرد . نوازنده سر انگشت 
های
 دست چپ را در طول دسته روی دستانها حرکت می دهد و با ناخن انگشت
سبابــه دست راست به سیم ها زخـمه می زند . سه تار
 را به علت سبکی وزن ، 
ایستاده هم می توان نواخت

 

 

 

 

کاسه طنینی :

کاسه طنینی

 

 


کاسه گلابی شکل و ازجنس چوب است و روی دهانه آن صفحه چوبی قرار دارد.
کاسه را گاه یک تکه و معمولآ از ترک های به هم متصل شده چوب می سازند و
بـه مــنظور زیبایی گاه طرح هایی با صدف یا استخوان بر روی آن نصب می کنند.

 


صفحه رو
 :

صفحه رو

سوراخ های صفحه


صفحه روی سه تار از جنس چوب توت است و معمولآ سوراخ های کوچکی روی
آن ایــجاد مــی کــنـنـد که خــروج صــدا از کاســه طـــنیــنی را مــمکن می ســازد.
*ساز ساز ها گاهآ برای شفاف تر کردن صدای سه تار صفحه سه تار را نازک تر
می کنند.. که این کار سبــب کوتاهی عمر صفحه می شود و احتمال شکستگی آن
بالا میرود.

 


خرک :

خرک و سیم گیر

خرک


خرک نیز از جنس چوب و به طول تقریبی 4 سانتی متر و ارتفاع تقریبی 7 میلی
متر است و سطح زیرین مـسطح آن بر روی صـفحه قرار مـی گیرد .روی خرک
شیارهای کم عمقی ایجاد می کنند که سیم ها از روی آن عبور می کنند 
و از هم
جدا نگاه داشته می شوند .

* وظیفه خرک انتقال ارتعاشات سیمها به داخل کاسه
ساز است و محل قرار گیری آن روی صفحه 
سه تار بسیار حساس است و باید 
دقیقآ جایی قرار گیرد که بیشترین خروج صدا را از ساز داشته باشیم . این نکته
را اکثر ساز ساز ها رعایت نمیکنند و ۲۰ تا ۳۰ ٪ از صدای واقعی ساز کاهش 
می یابد. نکته مهم دیگر اینکه با جابجایی خرک دستان ها هم باید جابجا شوند.

 


دسته
 :

دسته ساز

دسته سه تار در مقایسه با کاسه آن باریک تر است و به صورت لوله ای تو پر
به قطر تقریبی 2.5 و طول 45 تا 50 سانتی متر از 
چوب ساخته می شود. روی
دسته( که انگشت گذاری می شود)مسطح و پشت آن نیم دایره است و دستان ها
در طول دسته 
بستــه می شوند . دسـته سه تار از یک طرف به کاسه و از طرف
دیگر به سرپنجه متصل است . گاه برای زیبایی تزئیناتی با استخوان یا صدف در 
طول دسته یا روی آن صورت می گیرد .

 


سر پنجه :

سرپنجه


سرپنجه در ابتدای دسته و از جنس چوب است که چهار عدد گوشی ، دو به دو
در طرفین آن قرار گرفته اند . گاه داخل سر پنجه را به طرف بیرون خالی میکنند
و سیم ها مثل سیم تار بسته می شوند ( که اصطلاحآ سر پنجه قنبری می گویند )
و گاه نیز (معمولآ) 
سر پنجه در ادامه دسته و به صورت تو پر ساخته می شود .
در این صورت سیمها به طرف بیرون سرپنجه به دور گوشی ها بسته می شوند.

 



گوشی :

گوشی


گوشی ها از جنس چوب به صورت میخ سر پهن ساخته می شوند.انتهای گوشی
که باریکتر اسـت در قسمت تو پر چوب سر پنـجه فرو مـی رود و در قسمت پهن
گــوشی که هنگام کوک کردن ساز در دست چپ نوازنده به چپ و راست گردانده
می شود بیرون از سر پنجه است و سیم ها به دور انتهای باریک آن پیچیده می 
شود . در این صورت بین دسته و سر پنجه ، چند میلی متر 
بالاتر از شیطانک ، 
زهی از جنس دستان ها چند دور روی سیم ها می بندند،تا از جا به جا شدن آنها
از روی شیطانک جلوگیری شود . همانطور که گفته شد در ساخت بعضی 
سه تار
ها توی جـعبه سر پنــجه را خالی می کنند (سر پنجه قنبری ) و مثل تار ، یک سر
وتر (سیم ساز) را به انتهای گوشی که در جعبه سر پنجه قرار دارد متصل میکنند.

 


شیطانک :

شیطانک


قطعه استخوان یا چوب باریک و کم ارتفاعی است به عرض دسته و ارتفاع 4 
میلی متر ، با شیار های کم عمق که بین دسته و سر پنجه قرار دارد و سیم ها 
هر یـک درون یـ
کی از این شـیار ها می گذرند و به طــرف گوشـی می روند .

 


دستان ها : ( یا به اصطلاح همان پرده ها )

دستان


دستان بندی سه تار درست مثل تار است و جنس دستان ها از زه ، نخ یا نایلون
است . ( که معمولآ همان زه که روده تابیده شدن چهاپایانی مثل گوسفند است )


نکته:در ساز هایی با کیفیت پایین از نایلون استفاده میکنند.*سه تار نیز معمولآ
28 دستان دارد که در گـروه های چهارتایی و سه تایی بسته می شوند .( بعضآ
پیش می آید که دو یا سه دستان دیگر هم به ساز اضافه میکنند" دو دیز یا ر بمل
" که یکی در بالا دسته است به عنوان اولین پرده
 ودیگری یک اکتاو بالاتر همان
نت در پایین دسته است درست بعد از پرده ( دو ) )

 


سیم گیر :

سیم گیر


قطعه ای است از جنس چوب و گاه استخوان که در انتهای بدنه کاسه نصب می
شود و گره سیمها به شیارهای روی آنها می افتند. 

تعداد و جنس سیم
ها
سه تار دارای چهار سیم فلــزی با ضـخامت های مختلف است .* نقل است که 
سیم سوم 
سه تار را درویشی سه تار نواز به نام 
مـشتاق علی شاه به آن اضافه
کرده و نوازندگان
 این سـیم را به نام سیم مشتاق می شناسند(البته گاهی واخوان
هـم نامــیده می شود، که ممکن است این اصـطلاح به سیم چهارم یا همان بم هم
اطلاق شود.قطر مقطع سیم های اول و سوم ( سیم های سفید ) 0.20 ، سیم زرد
0.22 و سیم بم 0.36 یا 0.38 است . وسعت صدا دهی : 
وسعت معمول صدای
سه تار نزدیک به سه اکتاو 
است ( حدودآ دو و نیم اکتاو )* 

ممکن است بعضی از ساز ساز ها از سیم هایی با سطح مقطع هایی دیگر در
ساز بهره بگیرند که دلایل خاصی دارد که ممکن است سلیقه ای به نظر برسد .

 


کلید نت نویسی :

نت نویسی سه تار با کلید سل خط دوم حامل است .

 


مضراب :
مضراب

سه تار را با ناخن انگشت سبابه دست راست می نوازند . گاه از ناخن مصنوعی
و یا حلـقه ای که زایـده ای از شـاخ یا نایـلون یا سیم درون آن قـرار دارد و در 
انــگشت سبابه قرار میگیرد نیز استفاده می کنند.
----------------------------------------------------------------
کپی برداری از مطالب این وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است . 


برچسب‌ها: مشتاق علی شاهسه تاردستانخرکگوشی
 

کمانچه نویسنده: هنرآباد 8 JUL 2012 0 دیدگاه این ساز ( کمانچه ) جز دسته سازهای زهی است و دارای 4 سیم می‌‌باشد. این سیم‌ها به موازات تمام طول ساز امتداد دارد و صدای آن خیلی خوش و جذاب می‌‌باشد ولی کمی به اصطلاح تو دماغی. کاسه صوتی کمانچه از چوب توت است که با 0

کمانچه نویسنده: هنرآباد 8 JUL 2012 0 دیدگاه این ساز ( کمانچه ) جز دسته سازهای زهی است و دارای 4 سیم می‌‌باشد. این سیم‌ها به موازات تمام طول ساز امتداد دارد و صدای آن خیلی خوش و جذاب می‌‌باشد ولی کمی به اصطلاح تو دماغی. کاسه صوتی کمانچه از چوب توت است که با

این ساز ( کمانچه ) جز دسته سازهای زهی است و دارای 4 سیم می‌‌باشد. این سیم‌ها به موازات تمام طول ساز امتداد دارد و صدای آن خیلی خوش و جذاب می‌‌باشد ولی کمی به اصطلاح تو دماغی. کاسه صوتی کمانچه از چوب توت است که با برش‌های از عاج تزیین شده است.

معمولاً از زیر شیطانک کمانچه تا زیر دهانه کاسه در کمانچه‌های پشت بسته 28/5 و در کمانچه‌های پشت باز 31 سانتی متر است که این اندازه‌ها در کمانچه‌های نقاط مختلف کشور نسبی هستند ترکیب صدایی کمانچه آن را از نوع سازهای زیر صدا قرار داده البته در کمانچه‌های آلتو یت باس صدا نسبتاً یک اکتاو بم تر است.

کمانچه

کمانچه

در قدیم کمانچه را ستار پارسی میگفتند کمانچه را معمولاً با دو کوک چپ و راست کوک می‌کنند چپ کوک معمولاً برای همراهی با خوانندگان زیر صدا (عمدتاً خانمها) و راست کوک معمولاً برای همراهی و جواب آواز بم صداها (عمدتاً آقایان) البته تمامی مطالب گفته شده نسبی هستند مثلاً در بعضی نقاط ایران ممکن است طول دسته کمانچه به 35 سانت هم برسد .

پیشینه کمانچه در ایران به پیش از اسلام می‌‌رسد و در نواحی بلوچستان به نام غژک یا غیچک نامیده می‌شود ولی شمار سیم‌های آن از کمانچه بیشتر است.

نوازندگان مطرح حال حاضر این ساز عبارت‌اند از اردشیر کامکار، داود گنجه‌ای، کیهان کلهر، سعید فرج پوری، علی اکبر شکارچی، فرج علیپور، هادی منتظری، سینا جهان آبادی، شروین مهاجر،احسان ذبیحی فر و….

کمانچه با صدای تو دماغی مربوط به سبک قدیم این ساز و در واقع شیوهٔ کمانچه نوازی استاد اصغر بهاری است. اما امروز غیر از این سبک شیوهٔ کمانچه نوازی نوین هم وجود دارد که کیهان کلهر آن را بارورتر کرده.

در دایره المعارف فارسی جلد دو ذیل کمانچه آمده است:

از سازهای زهی قدیم ایران و در واقع نوع تکامل یافته رباب، کاسه گرد و پایه آهنی دارد و مانند تار و ویولن سیمهای آن را با گوشی محکم و کوک می‌کنند، کمانی که با آن کمانچه را می نوازند کمانه نام دارد و همان است که در ویولن کلمه فرانسوی آرشه به معنی کمان کوچک جای آن را گرفته است.

 
دسته ها: موسیقی

سه تار نویسنده: هنرآباد 1 JUL 2012 0 دیدگاه شکل ظاهری آن مانند تار است. با این تفاوت که شکم آن یک قسمتی، گلابی شکل و کوچکتر است، سطح روی کاسه سه تار نیز چوبی است؛ سه تار امروزی چهار سیم دارد. خرک سه تار کوتاه تر از خرک تار بوده و دسته آن نیز ازدسته تار ناز 0

سه تار نویسنده: هنرآباد 1 JUL 2012 0 دیدگاه شکل ظاهری آن مانند تار است. با این تفاوت که شکم آن یک قسمتی، گلابی شکل و کوچکتر است، سطح روی کاسه سه تار نیز چوبی است؛ سه تار امروزی چهار سیم دارد. خرک سه تار کوتاه تر از خرک تار بوده و دسته آن نیز ازدسته تار ناز

شکل ظاهری آن مانند تار است. با این تفاوت که شکم آن یک قسمتی، گلابی شکل و کوچکتر است، سطح روی کاسه سه تار نیز چوبی است؛ سه تار امروزی چهار سیم دارد. خرک سه تار کوتاه تر از خرک تار بوده و دسته آن نیز ازدسته تار نازکتر است.

سه تار فاقد «جعبه گوشی» است و گوشی های چهارگانه آن، دو عدد در سطح جلویی انتهای دسته (سرساز) و دوتای دیگر درسطح جانبی چپ (درهنگام نواختن درسطح بالایی) کار گذاشته شده اند.

تعداد دستان های سه تار در زمان حاضر، مانند تار ۲۸ است.سه تار با ناخن انگشت اشاره (و گاه توأم با ناخن انگشت وسطی) دست راست نواخته می شود.

به عبارت دیگر «مضراب» سه تار در واقع ناخن انگشتان نوازنده است. و به همین دلیل و به علل اکوستیکی دیگر، صدای این ساز ضعیف بوده، برای تکنوازی در جلوی جمعیت یا همنوازی در ارکستر مناسب نیست.

چنین به نظر می رسد که سه تار در قدیم، سازی محلی بوده و در آن زمان سه سیم داشته است (کلمه «سه تار» دلالت برهمین نکته می کند) ولی بعدها شهری شده و سیمی بر آن افزوده اند.

سیم های سه تار تا حدود  نیم قرن گذشته بیشتر از جنس ابریشم بود و بعدها به فلز (مس ، فولاد ، برنج) تبدیل شد.

سه تار - ستار - سهتار

شیوه انداختن سیم

سیم های سه تار معمولا به این ترتیب انتخاب می شوند:

سیم اول،شماره 18 یا 20

سیم دوم ، شماره 20 یا 22

سیم سوم ، شماره 18 یا 20

سیم چهارم ، شماره 35 یا 40

برای بستن سیم ابتدا سیم را با ساز اندازه بگیرید و بعد آن را قطع کنید. یک سر سیم را به اندازه 2 تا 3 سانتیمتر خم کنید و روی خود سیم قرار دهید. خم کردن سیم نباید باعث تا شدن  و شکنندگی آن شود. حال این قسمت از سیم را به صورت دولا با انگشت های شست وسبابه دست چپ بگیرید وانگشت سبابه دست راست را داخل حلقه حاصل از خمیدگی سیم قرار دهید و آن را بپیچانید. برای انجام این کار دست راست باید طوری عمل کند که هر دو رشته سیم خوب به هم پیچیده شوند تا کوک بیشتر ثابت بماند ( اگر فقط یک سیم به دور سیم دیگر بپیچد ، گره محکم نخواهد شد  و باز می شود. هنگام پیچیدن سر سیم دیگر باید آزاد باشد). پس از آن که یک سر سیم پیچیده شد، سر دیگر را از داخل سیم بند رد کنید ، گره مختصری به همان صورت بزنید، گوشی ساز را داخل حلقه سیم نمایید و آن را ابتدا در طرفین گوشی ، وپس از محکم شدن در جهت چپ روی قسمت عمودی گوشی بپیچید. بعد سر دیگر سیم را به سیم گیر وصل کنید و با چرخاندن گوشی به طرف چپ صدای دلخواه را انتخاب کنید.

به طور معمول ، سیم اول سه تار نسبت به دیاپازون (سی بمل یا لا) و هنگام همراهی با سازهای دیگر مطابق با (دو) دیاپازون کوک می شود. سیم دوم ، فاصله چهارم ، درست پایین تر از سم اول (سل) کوک می شود. ضمنا سیم دوم از قدیم معمولا برای اجرای دستگاه راست پنجگاه ، (فا) کوک می شده است. سیم سوم و چهارم معمولا به صورت اکتاو و با فواصل دیگر نسبت به هم کوک می شوند.لازم به یادآوری است که سیم سوم هم صدا با سیم اول ، وسیم چهارم یک اکتاو بم تر کوک می شوند. در بعضی دستگاهها یا آوازها سیم سوم و چهارم ، (دو) و در بعضی دیگر مانند شور (سل) ، سیم سوم (دو) و سیم چهارم (فا) و در سه گاه ، به ترتیب سیم سوم ، (لا کرون) و هم صدا با پرده اول سیم (سل) و سیم چهارم (فا) کوک می شوند. بعضی از کوک های دیگر بنا به اهمیت نت های خاص دستگاهها یا آوازها به ابتکار نوازنده انتخاب می شوند.

 
دسته ها: موسیقی

پیانو نویسنده: هنرآباد 29 JUN 2012 0 دیدگاه پیانو  این ساز در سیر تحول سازهای زهی و اصولا در زمان پیدایش موسیقی با قدمت شش هزار ساله، اولین بار توسط شخصی به نام بارتولمئو کریستوفوری یکی از اساتید مشهور سازنده کلاوسن، سازی که به عنوان پدر پیانو شناخته می شو 0

پیانو نویسنده: هنرآباد 29 JUN 2012 0 دیدگاه پیانو این ساز در سیر تحول سازهای زهی و اصولا در زمان پیدایش موسیقی با قدمت شش هزار ساله، اولین بار توسط شخصی به نام بارتولمئو کریستوفوری یکی از اساتید مشهور سازنده کلاوسن، سازی که به عنوان پدر پیانو شناخته می شو

پیانو  این ساز در سیر تحول سازهای زهی و اصولا در زمان پیدایش موسیقی با قدمت شش هزار ساله، اولین بار توسط شخصی به نام بارتولمئو کریستوفوری یکی از اساتید مشهور سازنده کلاوسن، سازی که به عنوان پدر پیانو شناخته می شود و صدایی مانند سنتور دارد.

در سال 1790 میلادی در شهر فلورانس ایتالیا ساخته شد. این استاد بزرگ به فکر افتاد که نواقص کلاوسن را با تبدیل مضرابهای مختلف که با فشار شسصتی ها از زیر به سیم های ساز برخورد می کرد و تعویض به چکش رفع نماید. اختراع او در دنیای موسیقی اهمیت فراوان یافت. کریستوفوری احتمالا خود نیز نمی دانست چه تحول عظیمی در جهان موسیقی به وجود خواهد آورد.کار مهم او این بود که از چکش های نمد پوش استفاده کرد. به علاوه اهرم جدیدی ساخت که چکش بتواند پس از ضربه روی سیم به سرعت برگردد. با این ابداع کلاوسن دگرگون شد و صدایی تازه در موسیقی به وجود آمد. به همین علت کریستوفوری برای معرفی ساز جدید نام نسبتا طولانی زیر را به کار برد.
یعنی کلاوسن با صدای آهسته و بلند این نامگذاری لازم بود تا وجه تمایز پیانو را با کلاوسن نشان دهد.

پیانو

پیانو

انواع پیانو

1. پیانو دیواری 
در این ساز سیم های پیانو به صورت عمودی قرار گرفته و اهرم ها از طریق فشار بر روی شستی ها با زاویه 35 درجه چکش ها را به طرف سیم برده و بعد از ضربه زدن به سرعت بر می گرداند.
2. پیانو رویال 
در این ساز سیم های پیانو به صورت افقی قرار گرفته و اهرم ها از طریق فشار بر روی شستیها با زاویه 35 درجه چکش را به طرف سیم به بالا پرتاب می کند و با سرعت زیاد به سیم ها ی افقی ضربه می زند، نظر به اینکه هر چه طول سیمها بیشتر باشد صدای پیانو مطلوبتر می شود. پیانو های دیواری نظر به محدودیت ارتفاع حداکثر تا ارتفاع 135 سانتی متر ساخته شده استو در پیانوی رویال نظر به اینکه در سطح محدودیتی ندارد هم اکنون پیانوهایی تا طول 308 سانتی متر نیز ساخته شده است.

پیانو لا
در سالهای دهه 1860 میلادی پیانوهایی ساخته شده بود که بدون نوازنده آهنگ می نواخت و نیازی به نوازنده نداشت. تنها به وسیله پدالهای دوگانه و با فشار دادن روی هر پدال کارتهای سوراخ شده مخصوص به ترتیب به محل مکانیزم پیانو وارد شده و شستی های مورد نظر را حرکت می دادند که چکش های مربوطه به سیم ها اصابت کرده و آهنگهای از پیش تعیین شده را اجرا می کرد.
وسعت صدای پیانو عبارت است از هفت اکتاو یا بیشتر.
به علت بزرگی وسعت صدای پیانو نت نویسی آن بر روی دو حامل صورت می گیرد که معمولا حامل زیرین برای اجرا با دست چپ و حامل بالایی برای اجرا با دست راست اختصاص یافته است.
می نمودند.

منبع: مجله هنر موسیقی

 
دسته ها: موسیقی
برچسب ها : ,