تاریخچه عود یا بربط  عود در قدیم  در فرهنگ قدیمی سومر عود یک آلت شناخته شده نبود. نیاز به چنین سازی در حقیقت به دوره آکاد برمی­گردد. سازی که توسط شاه شجاع استفاده میشد سازی جدید بود که (گودی) نامیده میشد. نامی که احتمالاً از زبان عربی استخراج شده است. مردم

تاریخچه عود یا بربط عود در قدیم در فرهنگ قدیمی سومر عود یک آلت شناخته شده نبود. نیاز به چنین سازی در حقیقت به دوره آکاد برمی­گردد. سازی که توسط شاه شجاع استفاده میشد سازی جدید بود که (گودی) نامیده میشد. نامی که احتمالاً از زبان عربی استخراج شده است. مردم

تعداد بازدید :30

تاریخچه عود یا بربط

عود در قدیم

در فرهنگ قدیمی سومر عود یک آلت شناخته شده نبود. نیاز به چنین سازی در حقیقت به دوره آکاد برمی­گردد. سازی که توسط شاه شجاع استفاده میشد سازی جدید بود که (گودی) نامیده میشد. نامی که احتمالاً از زبان عربی استخراج شده است. مردمی که در آن دوره زندگی می­کردند معتقد بودند که این ساز توسط قبایل کوچ­نشین اختراع شده است زیرا سبک بوده و به راحتی حمل می­شده. به عقیده اسطودور این ساز باید از قفقاز آورده شده باشد. برعکس اسومیر بر اساس عکس از یک زن که در حال نواختن عود بود این نظریه را مطرح کرد که این ساز توسط نواحی غربی ساخته شده است ولی در بین تمام مجسمه­های موجود مربوط به عصر برنز در سوریه هیچ کدام شخصی را که موسیقدان باشد را نشان نمی­دهد.

امروزه توجه به دوره اسلامی معطوف می­باشد. بر طبق یافته­های انیس اسپایک که در سال 1972 مطرح گردید طرح­هایی که عود را نشان می­دهند به طور معمول در روی ظرفهای گلی یافت شده در حفاریهای شوش موجود می­باشد.

نوعی از عود با بدنه بیضی شکل موجود می­باشد که به نظر می­رسد توسط یک فرد خاص مانند یک ساحر نواخته می­شده است. ساختار این عود توسط ایخمان در سال 1988 بدست آمده است. این نوع عود در کناره­هایش سوراخ نداشته و کاسه آن بیضی شکل بوده است. نوعی عود کاسه­ای گرد در لرستان وجود دارد که از برنز ساخته شده است. این نوع عود را می­توان در یک نمایش عروسکی مربوط به دوره پارتیان نیز دید و بر طبق فرهنگ سوپوتامیا مشابه این عود را می­توان در مصر دید. این ساز از زمان امپراتوری جدید دیده شده است. دالتون در کتاب گنجینه و اکسوس و فارمر نیز در کتاب خود از ظرفی نقره­ای که تصویر دو نوازنده عود در پشت آن حک شده است صحبت کرده­اند. این نوازنده عود را به گونه­ای گرفته است که دسته آن روبه پائین است. این شیوه گرفتن عود از زمان سلیوسیدها رایج بوده است.

تاریخچه عود یا بربط

عود در دوره ساسانیان
عکسهای موجود در روی ظرفهای فلزی یافت شده از این دروه و همچنین شعرهای شاعران ایرانی بیانگر آن است که عود در آن زمان ساز رایجی بوده است و مشهورترین نوازنده آن نیز باربد بوده است. داستانهای زیادی درباره آن وجود دارد؛ گروهی فکرمی­کنند که واژه (بربط) (نام فارسی عود) برگرفته از نام باربد نوازنده دربار ساسانی است. ولی عده دیگر گمان می­کنند لغت (بربط) به معنای گردن مرغابی می­باشد. نظر آنها این است که اگر ما این ساز را در حالتی قرار دهیم که پشت آن قابل دیدن باشد می­توانیم تشابهی بین این ساز و گردن مرغابی را مشاهده کرد. در داستانهای باستانی ایران درباره خسروپرویز پادشاه ساسانی می­خوانیم که وی اسبی بنام شبدیز داشت که بسیار به علاقمند بود و وقتی مرد هیچکس جرات نداشت که به او بگوید که اسبش مرده است بنابراین باربد با کمک ساز خود و نواختن نغمه­ای غم­انگیز موضوع را به او فهماند و ناگهان فریاد کشید اسب من مرده است.

عود در دوره فرعونی مصری
از نقاشی­های به جای مانده برروی اهرام ثلاثه مصر می­توانیم به این نکته پی ببریم که مصریان دو نوع عود داشته­اند : 1- عود با دسته­ای کوتاه2- عود با دسته­ای بلند

عود با دسته­ای کوتاه
این نوع عود شبیه عودی است که در عصر حاضر در مصر نواخته می­شود. از کاسه­ای بیضی شکل ساخته شده و یک سیم نازک و دسته­ای کوتاه دارد و با یک مضراب چوبی نواخته می­شود.

عود با دسته­ای بلند
این عود بیشتر شبیه به سه تار بوده است. از کاسه­ای بیضی شکل تشکیل شده و دارای پرده بوده است و آن را مانند «ربک مصری» یا «تار ترکی» روی سینه یا سر قرار می­دادند و می­نواختند. این عود رایج­ترین سازی بوده که در مهمانی­ها و مراسم مذهبی نواخته می­شده است.

زریاب
ابوالحسن علی بن­­ نافع مشهور به زریاب از بزرگترین موسیقی­دانان ایرانی بود. او ملقب به زریاب بود و با عنوان مصری شناخته می­شد. او هنر موسیقی را در بغداد از معلمش اسحاق موصلی آموخت. وی به درجه استادی در نواختن عود و آهنگ­سازی دست یافته بود و ابداعاتی در زمینه­های مذکور داشت. یکی از ابداعات وی افزودن یک سیم دیگر به عود بود. عودهای آن زمان چهار سیم داشتند و زریاب آن را به پنج سیم تغییر داد. همچنین مضراب عود که چوبی بود را تغییر داد و در عوض مضرابی از ناخن عقاب ساخت، چنین تغییری باعث بهتر شدن صدای ساز گردید. دومین و سومین و چهارمین سیم عود نیز با نظر او از روده بچه شیر ساخته می­شد. وی اعتقاد داشت که چون روده شیر قوی­تر از دیگر حیوانات است صدای بهتری می­دهد
وی مؤسس اولین مدرسه موسیقی ایرانی در اسپانیا می­باشد. زریاب آموزش شاگردانش را به 3 مرحله تقسیم کرد : در مرحله اول به آنها ریتم آهنگها را می­آموخت. در مرحله دوم سلفژ را یاد می­داد و در سومین مرحله به آنها خواندن آواز را آموزش می­داد.
روشهای زریاب هنوز هم در هنرستانهای موسیقی غرب متداول است.


نظرات

نکته :
- نظرات شما ممکن است پس از تائید مدیر نمایان شود.
- لطفا از زبان پارسی برای نظر دادن استفاده کنید



  1. هیچ نظری ثبت نشده است

    شما اولین نفر باشید !

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

CAPTCHA Image Reload Image